Liberalizm a nauczanie społeczne Kościoła katolickiego

0
176

Żyjemy w czasach, gdzie niemal wszystko jest dozwolone, gdzie wolność jest naczelną wartością. Dziś większość ludzi domaga się wolności i autonomii, a liberalizm staje się powszechnie panującą ideologią. Sam termin libertas oznacza w języku łacińskim wolność. Współczesny człowiek dąży przede wszystkim do niezależności i decydowania o własnym życiu. Obecnie toczy się wiele dyskusji odnoszących się choćby do kwestii legalizacji aborcji, eutanazji i związków homoseksualnych, które godzą w godność osoby ludzkiej. Takie hasła jak wolność, równość i tolerancja stały się drogowskazem bardzo wielu ludzi, jednak czy prowadzoną one do szczęścia? Liberalizm głosi koncepcję wolności jednostki, gdzie wolność rozumiana jest jako brak wszelkich ograniczeń, a także indywidualizm, który zaprzecza twierdzeniu, iż człowiek jest istotą społeczną, a jego życie trwa od momentu poczęcia, aż do naturalnej śmierci. Liberalizm już u samych swoich podstaw wolność jednostki przeciwstawia życiu wspólnotowemu.

W ówczesnym świecie zatracanych jest także wiele istotnych wartości, ludzkich ufundowanych na prawie naturalnym. Dążenia w kierunku liberalizacji praw do aborcji i eutanazji są, według katolickiej nauki społecznej sprzeczne z naturalnym prawem każdego człowieka do życia, od momentu poczęcia aż do naturalnej śmierci Liberalny indywidualizm prowadzi do całkowitej autonomii jednostki, co stoi w opozycji do uznania człowieka za istotę społeczną. Jest to sprzeczne z powszechnym przekonaniem, że człowiek może rozwijać się i osiągać prawdziwe szczęście jedynie dzięki życiu wspólnotowemu. Odpowiedź na wartości propagowane przez liberalizm można znaleźć w społecznej nauce Kościoła, według której wyróżnia się trzy podstawowe zasady życia społecznego: pomocniczości, dobra wspólnego i solidarności. Te zasady posiadają ścisły związek z godnością osoby ludzkiej i personalizmem.

XXI wiek to okres, w którym pojawiają się coraz większe żądania liberalizacji praw i postulaty domagające się jeszcze większej wolności jednostek. Ludzie chcą mieć swobodę w decydowaniu niemal o wszystkim. Podstawowe wartości przestają już mieć znaczenie, zaś ich wyznawcy są coraz mocniej krytykowani. Na straży tradycyjnych wartości stoi przede wszystkim Kościół katolicki, który w swym społecznym nauczaniu wyznacza kierunki i zasady życia mające na celu umacnianie tradycyjnych wartości i troskę o godność osoby ludzkiej. W katolickiej nauce społecznej można zatem odnaleźć wskazówki, mówiące o tym, jak należy żyć i postępować w ówczesnym świecie głębokich przemian i nieustannie zwiększających swe nasilenie liberalnych żądań.

Przegląd piśmiennictwa dotyczący kwestii związanych z liberalizmem, jak i katolicką nauką społeczną pozwala stwierdzić, iż liberalizm jest ideologią rozpowszechnioną w dzisiejszym świecie. Jego podstawy i założenia są jednak sprzeczne z nauczaniem społecznym Kościoła. Liberalna ideologia, według katolickiej nauki społecznej, głosi fałszywą koncepcję. człowieka i wolności, czego skutkiem jest upadek podstawowych wartości i praw naturalnych przysługujących każdemu człowiekowi.

Katolicka nauka społeczna krytykuje liberalizm między innymi za ideę indywidualizmu, która stoi w opozycji do postrzegania człowieka jako istoty społecznej. Ponadto liberalna wolność rozumiana jest jako całkowita swoboda i samowola, co także jest niezgodne z założeniami społecznej nauki Kościoła. W myśl tej nauki warunkami prawdziwej wolności są godność osoby ludzkiej i prawda. Wolność powinna być skierowana w stronę dobra wspólnego, gdyż jedynie poprzez dobro człowiek może osiągnąć pełnię doskonałości. Katolicka nauka społeczna podejmuje także kwestie związane z demokracją. Akceptuje ona ten ustrój jedynie w przypadku, gdy demokracja ma charakter uczestniczący. Jednak negowana jest demokracja liberalno- relatywistyczna, ponieważ nie posiada żadnego związku z prawdą, podstawowymi wartościami i zasadą dobra wspólnego. Ponadto, w kontekście ówczesnych liberalnych przemian, Kościół krytykuje to wszystko, co skierowanie jest przeciw godności i życiu drugiego człowieka: ludobójstwo, aborcję, eutanazję, samobójstwo, okaleczenia i tortury, arbitralne aresztowania, deportacje, niewolnictwo, prostytucję, handel ludźmi oraz nieludzkie warunki pracy i traktowanie człowieka jako narzędzie zysku.

Reasumując należy stwierdzić, że Kościół katolicki od początków swego istnienia głosi naukę o godności osoby ludzkiej i jej społecznym powołaniu. Ma to związek z naturalnymi prawami, wśród których na pierwszym miejscu jest prawo każdego człowieka do życia. Ponadto, według katolickiej nauki społecznej, człowiek ze swej natury jest istotą społeczną. W swojej wolności każda osoba ludzka powinna kierować się przede wszystkim prawdą i zasadą dobra wspólnego.

Powyższe refleksje mogą służyć jedynie jako wstęp do rozważań dotyczących założeń liberalizmu i katolickiej nauki społecznej. Artykuł powstał na bazie obszernej analizy literatury obejmującej swym zakresem zarówno kwestie dotyczące ideologii liberalizmu, jak i dokumentów społecznego nauczania Kościoła. Zainteresowanym tą tematyką polecam następujące pozycje:

  • Karnowska D., Modrzejewski A. (red.), Paradoksy liberalizmu, Europejskie Centrum Edukacyjne, Toruń 2009

  • Kowalczyk S., Liberalizm i jego filozofia, Wydawnictwo Unia, Katowice 1995.

  • Kryczka P., Maciołek R., Dylematy współczesnego liberalizmu, Wydawnictwo Uczelniane Wyższej Szkoły Gospodarki w Bydgoszczy, Bydgoszcz 2008,

  • Mazur J., Afirmacja dobra wspólnego. Katolicka nauka społeczna propozycją dla polityki, Wydawnictwo Adam Marszałek, Toruń 2015.

  • Sobór Watykański II, Konstytucja duszpasterska o Kościele w świecie współczesnym gaudium et spes, 7 grudnia 1965.

  • Encykliki i listy apostolskie papieży: Piusa XI, Jana XXIII, Pawła VI, Jana Pawła II.

ZOSTAW ODPOWIEDŹ