Kalendarium historyczne 19 IX – 25 IX

0
65

19 IX 2018 r. – ŚRODA

  • 1410 – Wielka wojna z zakonem krzyżackim: wojska króla Władysława II Jagiełły zakończyły nieudane oblężenie Malborka.
  • 1657 – Zawarto pierwszy z dwóch traktatów wielawsko-bydgoskich, na mocy których Rzeczpospolita zrzekła się zwierzchności lennej nad Prusami Książecymi.
  • 1676 – Wojna polsko-turecka: wojska turecko-tatarskie zdobyły Jezupol.
  • 1794 – Insurekcja kościuszkowska: klęska dywizji gen. Karola Sierakowskiego w bitwie pod Terespolem.
  • 1846 – Objawienie Matki Bożej w La Salette we Francji.
  • 1856.    W Warszawie doszło do nieudanego zamachu na namiestnika Królestwa Polskiego gen. Fiodora Berga.
  • 1921 – Utworzono I rząd Antoniego Ponikowskiego.
  • 1931 – Premiera filmu Dziesięciu z Pawiaka w reżyserii Ryszarda Ordyńskiego.
  • 1934 – Premiera komedii filmowej Czy Lucyna to dziewczyna? w reżyserii Juliusza Gardana.
  • 1939Kampania wrześniowa:
    • Do Gdańska przybył z wizytą Adolf Hitler.
    • Polscy saperzy wysadzili w powietrze ułatwiającą celowanie niemieckiej artylerii latarnię morską na Helu.
    • Skapitulowała Kępa Oksywska.
    • Szarża pod Wólką Węglową.
    • Błoniu pod Warszawa Niemcy rozstrzelali 50 osób, w większości Żydów.
    • Zajęcie Wilna przez wojska radzieckie.
  • 1940 – Rotmistrz Witold Pilecki dał się dobrowolnie aresztować Niemcom w łapance ulicznej na Żoliborzu, aby dostać się w celach wywiadowczych do obozu koncentracyjnego Auschwitz. W czasie tej samej łapanki został aresztowany Władysław Bartoszewski.
  • 1944 – 50. dzień powstania warszawskiego: ciężkie walki na Czerniakowie.

20 IX 2018 r. – CZWARTEK

  • 1527 – Podczas polowania w Niepołomicach ciężarna królowa Bona Sforza spadła z konia po ataku niedźwiedzia, co spowodowało przedwczesne narodziny królewiczaOlbrachta, który zmarł tego samego dnia.
  • 1576 – Król Stefan Batory wezwał Gdańsk przed sąd królewski, stawiając mu zarzuty obrazy majestatu i buntu.
  • 1580 – I wojna polsko-rosyjska: polska jazda pod dowództwem księcia Janusza Zbaraskiego rozbiła kawalerię rosyjską w bitwie pod Toropcem.
  • 1606 – We Frankenstein (Ząbkowice Śląskie) spalono na stosie skazanych w tzw. aferze grabarzy.
  • 1655 – Potop szwedzki: rozpoczęła się bitwa pod Nowym Dworem.
  • 1672 – IV wojna polsko-turecka: rozpoczęło się oblężenie Lwowa.
  • 1675 – IV wojna polsko-turecka: rozpoczęło się oblężenie Trembowli.
  • 1761 – Poświęcono kościół Wizytek w Warszawie.
  • 1783 – Cesarz Józef II Habsburg utworzył samowolnie diecezję tarnowską.
  • 1806 – Napoleon Bonaparte utworzył Legie Północne w celu wykorzystania Polaków służących do tej pory w wojsku pruskim.
  • 1858 – W Warszawie odbyła się prapremiera opery Flis Stanisława Moniuszki.
  • 1908 – Odbyły się pierwsze odnotowane w prasie piłkarskie derby Krakowa.
  • 1920 – Wojna polsko-bolszewicka: rozpoczęła się bitwa nad Niemnem.
  • 1923 – 38 górników zginęło w pożarze w KWK „Reden” w Dąbrowie Górniczej.
  • 1936 – We Lwowie odbył się I kongres Frontu Jedności Narodowej.
  • 1939 – Kampania wrześniowa:
    • Rozpoczęła się obrona Grodna przed nacierającą Armią Czerwoną.
    • Rozpoczęła się obrona Helu, zakończona 2 października kapitulacją polskiej załogi.
    • Zakończyły się: I bitwa pod Tomaszowem Lubelskim i bitwa w lasach janowskich.
    • Zbrodnia Wehrmachtu na 46 polskich jeńcach wojennych w Majdanie Wielkim na Zamojszczyźnie.
  • 1941 – W lesie pod Niemenczynem koło Wilna Niemcy zamordowali około 400 Żydów.
  • 1942 – Utworzono Narodowe Siły Zbrojne (NSZ).
  • 1944 – 51. dzień powstania warszawskiego: siły polskie wycofały się z Czerniakowa.
  • 1945 – Rozwiązano organizację konspiracyjną Polska Niepodległa.

21 IX 2018 r. – PIĄTEK

  • 1863 – Powstanie styczniowe: porażka powstańców w bitwie pod Wejwerami.
  • 1901 – Cesarz Austrii Franciszek Józef I nadał prawa miejskie ponad 670-letniej wsi Jaworzno.
  • 1907 – W Kartuzach założono Kaszubskie Towarzystwo Ludoznawcze.
  • 1914 – I wojna światowa:
    • Rozpoczęła się I rosyjska okupacja Rzeszowa.
    • Legion Wschodni został rozwiązany z powodu odmowy złożenia przysięgi na wierność cesarzowi Austrii Franciszkowi Józefowi I.
  • 1924 – Stefan Żeromski zakończył pracę nad powieścią pt. Przedwiośnie.
  • 1928 – Rozpoczął się czterodniowy strajk 10 tysięcy włókniarzy z Łodzi.
  • 1932 – Państwowe Zakłady Inżynierii zawarły umowę licencyjną z firmą FIAT na produkcję samochodów osobowych i ciężarowych.
  • 1938 – Rząd RP wystosował wobec Czechosłowacji ultimatum zawierające żądanie zwrotu części Zaolzia.
  • 1939 – Kampania wrześniowa:
    • Obrona Palmir.
    • Warszawy ewakuowano drogą radzymińską 178 członków korpusu dyplomatycznego i 1200 cudzoziemców.
  • 1944:
    • 52. dzień powstania warszawskiego: upadek Marymontu.
    • Centralny Komitet Ludowy uznał Polski Komitet Wyzwolenia Narodowego za rząd tymczasowy.

22 IX 2018 r. – SOBOTA

  •   967 – Zwycięska bitwa Mieszka I z Wichmanem i Wolinianami.
  • 1411 – Krzyżacy przekazali Rypin w ręce polskie.
  • 1626 – VI wojna polsko-szwedzka: rozpoczęła się bitwa pod Gniewem.
  • 1651 – Wmurowano kamień węgielny pod budowę kościoła św. Jacka w Warszawie.
  • 1889 – W Poznaniu odsłonięto pomnik Wilhelma I Hohenzollerna.
  • 1922 – Założono Obywatelski Komitet Obrony Przeciwgazowej (OKOP).
  • 1926 – Specjalista ds. bankowości i były wiceminister skarbu Edmund Statkiewicz, jego żona i dwóch synów zginęli w niewyjaśnionych okolicznościach w swym domu przy ul. Chłodnej w Warszawie.
  • 1929 – Radio Kraków przeprowadziło pierwszą w kraju transmisję radiową z meczu piłkarskiego (WisłaCracovia).
  • 1936 – Dekretem prezydenckim zostały utworzone Junackie Hufce Pracy.
  • 1939 – Kampania wrześniowa:
    • Bój pod Kodziowcami
    • Bitwa pod Łomiankami.
    • Kapitulacja Lwowa przed Armią Czerwoną.
    • Pierwsza z serii zbiorowych egzekucji w Lesie Szpęgawskim koło Starogardu Gdańskiego na 88 pacjentach szpitala psychiatrycznego w Kocborowie.
    • Brześciu odbyła się wspólna sowiecko-niemiecka defilada.
    • Zajęcie Grodna przez Armię Czerwoną.
    • Zbrodnia w Boryszewie koło Sochaczewa na 50 polskich jeńcach.
    • Zbrodnia w Uryczu (województwo lwowskie) na 73-100 polskich jeńcach, spalonych żywcem w stodole przez żołnierzy Wehrmachtu przy pomocy ukraińskich nacjonalistów.
  • 1940:
    • Rozpoczęła się operacja wysiedlenia Polaków z powiatu żywieckiego na tereny Generalnego Gubernatorstwa sprowadzenia w ich miejsce osadników niemieckich.
    • W nocy z 21 na 22 września do obozu Auschwitz przywieziono więźniów z tzw. drugiego transportu warszawskiego, wśród których byli rtm. Witold Pilecki i Władysław Bartoszewski.
  • 1942:
    • Niemcy rozstrzelali około 200 Żydów we wsi Serokomla na Lubelszczyźnie.
    • Rozpoczęła się likwidacja getta w Częstochowie.
  • 1944:
    • 53. dzień powstania warszawskiego: lotnictwo i artyleria sowiecka ostrzelały punkty obsadzone przez Niemców: Dworzec Gdański, Cytadelę, lotniska na Bielanach.
    • PKWN zawarł z Litwą tzw. układ republikański.

23 IX 2018 r. – NIEDZIELA

  • 1492 – Jan I Olbracht został koronowany na Wawelu na króla Polski.
  • 1617 – Zawarto polsko-turecki traktat w Buszy, na mocy którego Rzeczpospolita zrzekła się swoich wpływów w Mołdawii i zobowiązywała się do powstrzymania kozaków.
  • 1620 – W pożarze Drawska Pomorskiego spłonęło 300 domów, kościół, ratusz wraz z całym archiwum miejskim, szkoła i młyny z zapasami mąki i zboża. Poważnie uszkodzone zostały dwie bramy miejskie i jeden z mostów.
  • 1648 – Powstanie Chmielnickiego: rozpoczęła się bitwa pod Piławcami.
  • 1651 – Powstanie Chmielnickiego: nierozstrzygnięta bitwa pod Białą Cerkwią.
  • 1699 – Z terytorium Polski było widoczne całkowite zaćmienie Słońca.
  • 1720 – Założono Towarzystwo Literackie w Gdańsku.
  • 1771 – Konfederacja barska: zwycięstwo wojsk rosyjskich w bitwie pod Stołowiczami.
  • 1805 – Papież Pius VIII utworzył diecezję lubelską.
  • 1816 – Na warszawskim Marymoncie utworzono Instytut Agronomiczny.
  • 1831 – W płockim ratuszu odbyła się ostatnia sesja Sejmu Królestwa Polskiego.
  • 1893 – Została spisana tzw. Przepowiednia z Tęgoborza.
  • 1898 – W Szczecinie odsłonięto pomnik Sediny.
  • 1905:
    • Późniejszy prymas Polski August Hlond otrzymał święcenia kapłańskie.
    • Stoczni Cesarskiej w Gdańsku zwodowano lekki krążownik SMS Danzig.
  • 1922 – W związku z problemami z korzystaniem z portu w Wolnym Mieście Gdańsku Sejm RP upoważnił rząd do budowy portu morskiego w Gdyni.
  • 1934:
    • Franciszek Hynek i Władysław Pomaski wygrali odbywające się w Polsce zawody balonowe o Puchar Gordona Bennetta.
    • Otwarto stadion na poznańskim Dębcu. W meczu inauguracyjnym Lech Poznań wygrał z Wartą Poznań 4:0.
  • 1939 – Kampania wrześniowa:
    • Mjr Henryk Dobrzański ps. Hubal sformował w Górach Świętokrzyskich pierwszy oddział partyzancki.
    • Niemcy rozstrzelali w Lublinie 23 przedstawicieli polskiej inteligencji.
    • Zwycięska bitwa pod Krasnobrodem.
  • 1941 – Przeprowadzono pierwsze egzekucje w komorach gazowych w obozie koncentracyjnym Auschwitz.
  • 1942:
    • Zamieszkana w większości przez Ukraińców wieś Kortelisy na Wołyniu została kompletnie zniszczona, a prawie wszyscy mieszkańcy (2892 osoby) wymordowani przez Niemców. Ofiarą tej samej akcji pacyfikacyjnej padły również sąsiednie wsie Borki, Zabłocie i Borysówka.
    • Zlikwidowano getto żydowskie w Szydłowcu.
  • 1943 – Rozpoczęła się likwidacja getta żydowskiego w Wilnie.
  • 1944:
    • 54. dzień powstania warszawskiego: pogorszyła się sytuacja wojska i ludności na Żoliborzu, który został zbombardowany.

24 IX 2018 r. – PONIEDZIAŁEK

  • 1331 – II wojna polsko-krzyżacka: nierozstrzygnięta bitwa pod Koninem.
  • 1464 – Wojna trzynastoletnia: wojska gdańskie pod dowództwem rajców Jana von Herfordena i Macieja Kolmenera zdobyły po 5 miesiącach oblężenia krzyżacki Puck.
  • 1621 – Poświęcono kościół św. Tomasza Apostoła w Krakowie.
  • 1676 – IV wojna polsko-tureckakról Polski Jan III Sobieski pokonał Tatarów w bitwie pod Wojniłowem.
  • 1686 – Papież Innocenty XI ogłosił św. Jacka Odrowąża głównym patronem Królestwa Polski i Wielkiego Księstwa Litewskiego na równi ze Stanisławem Kostką.
  • 1793 – II rozbiór Polski: w nocy z 23 na 24 września Sejm obradujący w obecności generała rosyjskiego Johanna von Rautenfelda na otoczonym przez rosyjskie wojsko zamku grodzieńskim, w milczeniu przeprowadził cesję terytorium Rzeczypospolitej na rzecz Królestwa Prus, które otrzymało: GdańskToruń, województwa gnieźnieńskiepoznańskiesieradzkie (z Wieluniem), kaliskiepłockiebrzeskokujawskieinowrocławskieziemię dobrzyńską oraz części krakowskiegorawskiego i mazowieckiego (w sumie 57 tys. km²).
  • 1868 – Sejm Krajowy Galicji uchwalił rezolucję, w której domagał się autonomii. Był to początek tzw. okresu rezolucyjnego.
  • 1920 – Zakupiono 4 niemieckie trałowce typu FM.
  • 1922 – Odbyły się pierwsze wybory do Sejmu Śląskiego.
  • 1926 – Utworzono przedsiębiorstwo Polskie Koleje Państwowe.
  • 1928 – Kościół katolicki w Polsce zmienił przysięgę ślubną dla kobiet, usuwając z niej fragment zobowiązujący kobietę do posłuszeństwa mężowi.
  • 1930 – W Warszawie rozpoczął się III Krajowy Konkurs Awionetek.
  • 1935 – W Katowicach rozpoczął obrady Sejm Śląski IV kadencji, wybrany na podstawie niedemokratycznej ordynacji wyborczej.
  • 1938 – Ruch Narodowo-Radykalny Falanga rozpoczął zaciąg do Zaolziańskiego Korpusu Ochotniczego.
  • 1939 – Kampania wrześniowa:
    • Lerypolu w dawnym powiecie grodzieńskim mieszkańcy okolicznych wsi narodowości białoruskiej zamordowali w dniach 22-24 września co najmniej 11 polskich osadników wojskowych i przypadkowego świadka.
    • Lipnie koło Włocławka Niemcy rozstrzelali 11 rolników z pobliskiego Sumina.
    • Zwycięstwo Armii Czerwonej w bitwie pod Husynnem.
  • 1943 – Żołnierze Armii Krajowej uwolnili 72 osoby z więzienia w Biłgoraju.
  • 1944 – 55. dzień powstania warszawskiego: upadł Czerniaków.

25 IX 2018 r. – WTOREK

  • 1604 – II wojna polsko-szwedzka: zwycięstwo wojsk polskich w bitwie pod Białym Kamieniem.
  • 1648 – Powstanie Chmielnickiego: klęska wojsk polskich w bitwie pod Piławcami.
  • 1655 – Potop szwedzki: wojska szwedzkie rozpoczęły oblężenie Krakowa.
  • 1659 – Potop szwedzki: wojska polskie rozpoczęły decydujące oblężenie twierdzy Głowa Gdańska.
  • 1676 – IV wojna polsko-turecka: rozpoczęła się bitwa pod Żurawnem.
  • 1699 – Książę elektor Saksonii i król Polski August II Mocny zawarł sojusz zaczepno-odporny przeciwko Szwecji z królem Danii Fryderykiem IV Oldenburgiem.
  • 1793 – II rozbiór Polski: podpisano traktat z Prusami, na mocy którego otrzymały one 58 tys. km² powierzchni Polski.
  • 1794 – Insurekcja kościuszkowska: gen. Jan Henryk Dąbrowski wkroczył do Gniezna.
  • 1911 – Pilot Michał Scipio del Campo dokonał oblotu pierwszego polskiego samolotu skonstruowanego przez przedsiębiorstwo Zbierański i Cywiński.
  • 1921 – We Lwowie miał miejsce nieudany zamach na marszałka Polski Józefa Piłsudskiego.
  • 1927 – Otwarto Nową Synagogę w GdańskuWrzeszczu.
  • 1932 – Prezydent RP Ignacy Mościcki wydał rozporządzenie o wykonywaniu praktyki lekarskiej, które wprowadziło wymóg, aby konieczność medyczna usunięcia ciąży była potwierdzona przez dwóch lekarzy innych niż przeprowadzający zabieg, a podejrzenie, że do poczęcia doszło wskutek przestępstwa zostało stwierdzone odpowiednim zaświadczeniem prokuratora.
  • 1935 – Premiera komedii filmowej Dwie Joasie w reżyserii Mieczysława Krawicza.
  • 1937 – Po raz pierwszy odegrano Hejnał Płocka.
  • 1939 – Kampania wrześniowa:
    • Okręt podwodny ORP Żbik zawinął do szwedzkiego portu, gdzie został internowany.
    • Prezydent Ignacy Mościcki przekazał władzę Rządowi RP na uchodźstwie.
    • W wyniku nalotu dywanowego na Warszawę zginęło około 10 tys. osób, a 35 tys. zostało rannych.
    • Zwycięstwo Niemców w II bitwie pod Krasnobrodem.
  • 1941 – Niemcy rozstrzelali 575 Żydów w Jaszunach koło Wilna.
  • 1943 – Austriak Franz Kutschera objął funkcję dowódcy SS i policji na dystrykt warszawski.
  • 1944 – 56. dzień powstania warszawskiego: w nocy wycofała się kanałami z Mokotowa do Śródmieścia część żołnierzy, ludności i władz cywilnych.
PODZIEL SIĘ
Poprzedni artykułBohater obrony Gdyni (Oksywia)Pułkownik Stanisław Dąbek
Następny artykułZ Chatką Misia Dzień Przedszkolaka
Stalowi Patrioci
"Stalowi„ to organizacja która powstała aby promować wartości narodowe, krzewić w Polakach patriotyzm, pogłębiać wiedzę historyczną i ekonomiczną. Celem jest także zachęcenie mieszkańców, aby aktywnie uczestniczyli w życiu miasta, a przy okazji wnosili swoje umiejętności do Stowarzyszenia.

ZOSTAW ODPOWIEDŹ