Kalendarium historyczne 5 IX – 11 IX

0
159

5 IX 2018 – ŚRODA

  • 1103 – Został uposażony klasztor benedyktynów w Mogilnie.

  • 1651 – Powstanie Chmielnickiego: koło Trypola chorągwie dowodzone przez hetmana Marcina Kalinowskiego wciągnęły w zasadzkę i doszczętnie wybiły 3 tys. Kozaków z grupy Wasyla Zołotarenki.

  • 1655 – Potop szwedzki: wojska szwedzkie zdobyły Sochaczew.

  • 1793 – Obrączkowe zaćmienie Słońca widoczne w północnej Polsce.

  • 1914 – Józef Piłsudski utworzył w Kielcach Polską Organizację Narodową.

  • 1924 – We Lwowie ukraiński student Teofil Olszewski dokonał nieudanego zamachu na prezydenta RP Stanisława Wojciechowskiego.

  • 1932 – Została uruchomiona Elektrociepłownia Kalisz-Piwonice.

  • 1939 Kampania wrześniowa:

    • Pod Serockiem Niemcy rozstrzelali kilkudziesięciu wziętych do niewoli żołnierzy Armii „Pomorze”.

    • Po zajęciu miasta przez Niemców rozpoczęły się represje wobec ludności cywilnej Bydgoszczy, będące odwetem za zdławienie niemieckiej akcji dywersyjnej w dniach 34 września.

    • Krasnosielcu koło Makowa Mazowieckiego niemieccy żołnierze dokonali masakry ok. 50 Żydów.

    • Zakończyła się bitwa w Borach Tucholskich.

  • 1944 – 36. dzień powstania warszawskiego: oddziały powstańcze wycofały się z Elektrowni przy ul. Tamka na Powiśluwymordowanie kompanii porucznika „Poboga”.

  • 1946 – Najwyższy Trybunał Narodowy w Krakowie skazał na karę śmierci Austriaka Amona Götha, jednego z największych zbrodniarzy nazistowskich, m.in. komendanta obozu koncentracyjnego Plaszow oraz likwidatora gett żydowskich w Krakowie i Tarnowie.

6 IX 2018 – CZWARTEK

  • 1345 – Wojna polsko-czeska: w Pyzdrach został zawarty rozejm między królem Czech Janem Luksemburskim a królem Polski Kazimierzem III Wielkim i księciem świdnickim Bolkiem II Małym.

  • 1704 – W trakcie wojny domowej wspierające Stanisława Leszczyńskiego wojska szwedzkie dowodzone przez króla Karola XII zajęły Lwów. Miasto wykupiło się 130 tys. talarów kontrybucji.

  • 1771 – Zwycięstwo Konfederatów barskich w bitwie pod Antopolem na Polesiu.

  • 1788 – W Starej Pomarańczarni w warszawskich Łazienkach Królewskich otwarto Teatr Stanisławowski.

  • 1790 – Sejm Czteroletni przyjął uchwałę o niepodzielności ziem Rzeczypospolitej.

  • 1794 – Insurekcja kościuszkowska: zakończyło się nieudane rosyjsko-pruskie pierwsze oblężenie Warszawy.

  • 1831 – Powstanie listopadowe: rozpoczął się rosyjski szturm na Warszawę.

  • 1863 – Powstanie styczniowe: porażka powstańców w bitwie na Sowiej Górze.

  • 1926 – Michał Grażyński został wojewodą śląskim.

  • 1933 – Założono Okocimski Klub Sportowy Brzesko.

  • 1939 – Kampania wrześniowa:

    • Bitwa obronna i wkroczenie wojsk niemieckich do Starachowic.

    • Rozpoczęto formowanie Robotniczej Brygady Obrony Warszawy.

    • Wojska niemieckie zajęły Kraków.

    • Zwycięstwa Niemców w bitwie pod Borową Górą i pod Tomaszowem Mazowieckim.

  • 1941 – Niemcy utworzyli getto żydowskie w Wilnie.

  • 1943 – W bitwie we wsi Przyrzecze oddział por. Kazimierza Filipowicza ps. „Korda” z 27. Wołyńskiej Dywizji Piechoty AK odniósł zwycięstwo nad 150 osobowym oddziałem UPA.

  • 1944:

    • 37. dzień powstania warszawskiego: ciężkie walki na Powiślu.

    • Armia Czerwona zajęła Ostrołękę.

    • PKWN wydał dekret o reformie rolnej, nacjonalizujący majątki większe niż 50 ha.

7 IX 2018 – PIĄTEK

1633 – Wojna smoleńska: rozpoczęła się bitwa pod Smoleńskiem, której celem było przerwanie oblężenia miasta przez Rosjan.

  • 1757 – Wojna siedmioletnia: zwycięstwo wojsk austriackich nad pruskimi w bitwie pod Moys (obecnie Zgorzelec Ujazd).

  • 1764 – Stanisław August Poniatowski został wybrany na króla Polski.

  • 1789 – Sejm Czteroletni wyłonił Deputację do Formy Rządu kierowaną przez biskupa kamienieckiego Adama Stanisława Krasińskiego, do zadań której należało opracowanie projektu zmiany ustroju Rzeczypospolitej.

  • 1896 – We Wrocławiu odbył się pierwszy w mieście pokaz filmowy.

  • 1928 – Rozpoczął się 1. Tour de Pologne.

  • 1929 – Terroryści z Ukraińskiej Organizacji Wojskowej wysadzili w powietrze budynek dyrekcji lwowskich Targów Wschodnich.

  • 1939 – Kampania wrześniowa:

    • Kapitulacja Westerplatte.

    • Początek obrony Wizny.

    • W nocy z 6 na 7 września Warszawę opuścili członkowie rządu, prezydent RP i Naczelny Wódz wraz ze sztabem.

    • Zajęcie ToruniaWieliczki i Zgierza przez Wehrmacht.

    • Zakończyła się bitwa pod Pułtuskiem.

  • 1942 – W Zdziłowicach na Lubelszczyźnie Niemcy schwytali w obławie około 150 osób w wieku od 14 do 40 lat, których wywieziono do obozu koncentracyjnego na Majdanku. Na miejscu rozstrzelano 72 mieszkańców narodowości żydowskiej.

  • 1943 – W Warszawie żołnierze AK dokonali udanego zamachu na Franza Bürkla, znanego z sadyzmu zastępcę komendanta więzienia na Pawiaku.

  • 1944 – 38. dzień powstania warszawskiego: upadło Powiśle. Trwały rozmowy przedstawicieli Zarządu PCK w sprawie ewakuacji osób cywilnych poza teren miasta.

8 IX 2018 – SOBOTA

1487 – Wojna polsko-turecka: zwycięstwo wojsk polskich w bitwie pod Kopystrzyniem.

  • 1514 – Wojna litewsko-moskiewska: zwycięstwo wojsk polsko-litewskich w bitwie pod Orszą.

  • 1655 – Potop szwedzki: wojska szwedzkie zajęły Warszawę.

  • 1717 – Biskup chełmski Krzysztof Andrzej Jan Szembek koronował koronami papieskimi obraz Matki Boskiej Częstochowskiej.

  • 1792 – W Warszawie odbyła się premiera dramatu mieszczańskiego Wojciecha Bogusławskiego Henryk VI na łowach.

  • 1831 – Powstanie listopadoweskapitulowała Warszawa.

  • 1899 – Wmurowano kamień węgielny pod budowę gmachu głównego Politechniki Warszawskiej.

  • 1900 – W Bielsku (obecnie Bielsko-Biała) odsłonięto pomnik Marcina Lutra.

  • 1914 – I wojna światowa:

    • Koło Żółkwi odbyła się pierwsza w historii walka samolotów. Rosyjski pilot Piotr Niestierow staranował austriacki samolot rozpoznawczy, w wyniku czego samoloty rozbiły się, a Niestierow i dwóch lotników austriackich zginęli.

    • Rozpoczęła się niemiecko-rosyjska Bitwa nad jeziorami mazurskimi.

  • 1927 – Publicysta i pisarz Tadeusz Dołęga-Mostowicz został ciężko pobity na ulicy przez sanacyjnych bojówkarzy, a następnie wywieziony na skraj lasu pod Warszawą i tam wrzucony nieprzytomny do glinianki. Życie uratował mu przypadkowy świadek.

  • 1935 – Odbyły się wybory do Sejmu RP.

  • 1938 – Premiera filmu Druga młodość w reżyserii Michała Waszyńskiego.

  • 1939 – Kampania wrześniowa:

    • Niemcy spalili żywcem 60 Żydów w synagodze w Lipsku na Mazowszu.

    • Rozpoczęła się bitwa pod Iłżą.

    • Rozpoczęła się obrona Warszawy.

    • Stoczono bitwy pod Barakiem i pod Wolą Cyrusową.

    • We wsi Opatowiec na Kielecczyźnie Niemcy rozstrzelali 45 polskich jeńców.

    • Wojska niemieckie zajęły Łódź i Radom.

    • W procesie pierwszej grupy obrońców Poczty Polskiej w Gdańsku skazano na śmierć 28 osób.

  • 1944:

    • 39. dzień powstania warszawskiego: na Mokotowie sytuacja stabilna. Pożary na Pradze.

    • W ramach akcji „Burza” na Czerwonym Bagnie została stoczona największa na Podlasiu bitwa partyzancka 9. Pułku Strzelców Konnych Armii Krajowej pod dowództwem rotmistrza Wiktora Konopki, w której zginęło około 110 partyzantów (w tym dowódca) i 1500 Niemców.

9 IX 2018 – NIEDZIELA

  • 1409 – Król Władysław II Jagiełło wydał w Wolborzu odezwę skierowaną do duchowieństwa, panów świeckich i książąt chrześcijańskich, zawierającą 29 artykułów z zarzutami wobec zakonu krzyżackiego.

  • 1551 – Chan krymski Dewlet I Girej rozpoczął oblężenie zamku w Bracławiu.

  • 1655 – Potop szwedzki: zwycięstwo wojsk polskich w bitwie pod Inowłodzem.

  • 1698 – Hetman polny koronny Feliks Kazimierz Potocki pokonał Tatarów w bitwie pod Podhajcami (ostatnia zwycięska bitwa wojska polskiego nad Tatarami).

  • 1911 – Zniesiono ograniczenia budowlane na esplanadach fortecznych w zlikwidowanej 16 sierpnia carskiej Twierdzy Warszawa. Rozpoczęła się rozbudowa miasta.

  • 1923 – Ukazało się pierwsze wydanie tygodnika katolickiego „Gość Niedzielny”.

  • 1930 – W nocy z 9 na 10 września aresztowano 19 byłych posłów, przywódców nowo powstałego lewicowego komitetu wyborczego Związek Obrony Prawa i Wolności Ludu.

  • 1934 – W rozegranym w Warszawie towarzyskim meczu piłkarskim Polska przegrała z Niemcami 2:5.

  • 1936 – Założono Automobilklub Kielecki.

  • 1939 – Kampania wrześniowa:

    • Powstał Sondergericht Bromberg (Sąd Specjalny w Bydgoszczy). W pierwszych miesiącach okupacji niemieckiej rozpatrywał przede wszystkim sprawy Polaków oskarżanych o rzekome prześladowanie miejscowych volksdeutschów podczas wydarzeń tzw. bydgoskiej „krwawej niedzieli”.

    • Rozpoczęła się bitwa nad Bzurą.

    • Stoczono bitwę pod Broniną.

    • W nocy z 8 na 9 września Niemcy podpalili będzińską synagogę, od której zajęły się okoliczne żydowskie domy. Podczas prób ratowania dobytku zostało zastrzelonych kilkudziesięciu Żydów (o te czyny władze niemieckie oskarżyły później 42 Polaków, których aresztowano i rozstrzelano po wymuszonych zeznaniach). Grupę Żydów uratował ks. Wincenty Mieczysław Zawadzki, otwierając dla uciekających bramę placu kościelnego i dając im schronienie.

    • W odwecie za walkę w obronie miasta po wycofaniu oddziałów WP, Niemcy rozstrzelali w dniach 8-9 września ok. 300-320 mieszkańców Kłecka w Wielkopolsce.

    • Wojska niemieckie zajęły PłockRedęRzeszów i Żnin.

    • Zakończyła się bitwa pod Iłżą.

    • Zbrodnia w Ciepielowie na 300 polskich jeńcach wojennych.

  • 1942 – Zakończyła się likwidacja getta żydowskiego w Beresteczku.

  • 1944:

    • 40. dzień powstania warszawskiego: dobrowolna ewakuacja z miasta 8000 ludzi. Silne ataki hitlerowców skierowane na północne Śródmieście i Czerniaków.

    • PKWN zawarł tzw. Układy republikańskie z Białoruską SRR i Ukraińską SRR.

10 IX 2018 – PONIEDZIAŁEK

  • 1526 – Sejm mazowiecki złożył przysięgę na wierność królowi Polskiemu, oficjalnie potwierdzając inkorporację Mazowsza do Korony.

  • 1578 – Biłgoraj uzyskał prawa miejskie.

  • 1637 – Wielki pożar Raciborza.

  • 1770 – Konfederacja barska: rozpoczęła się obrona Jasnej Góry przed wojskami rosyjskimi.

  • 1831 – Gen. Maciej Rybiński został ostatnim wodzem naczelnym powstania listopadowego.

  • 1855 – Rozpoczęto budowę dworca kolejowego Wrocław Główny.

  • 1863 – Powstanie styczniowe: porażka powstańców w bitwie pod Dalikowem.

  • 1893 – Powstała Polska Partia Socjalistyczna Zaboru Pruskiego.

  • 1930 – Aresztowano przywódców Centrolewu, a następnie osadzono ich w więzieniu wojskowym w Brześciu nad Bugiem.

  • 1933 – Jerzy Lipiński wygrał 3. Tour de Pologne.

  • 1939 – Kampania wrześniowa:

    • Kapitulacja załogi kpt. Władysława Raginisa po obronie Wizny.

    • Na rynku w Rawie Mazowieckiej Niemcy rozstrzelali 43 osoby.

    • Prymas kardynał August Hlond został ranny podczas nalotu na stację kolejową w Siedlcach.

    • Rozpoczęła się obrona Jarosławia.

    • Bydgoszczy w ulicznych egzekucjach Niemcy rozstrzelali ponad tysiąc osób.

    • We wsiach Teresin i Mszadla koło Skierniewic, w wyniku podpaleń i egzekucji dokonywanych przez żołnierzy niemieckiej 10. Dywizji Piechoty zginęło około 150 osób.

    • We wsi Dęborzeczka pod Opocznem zginął generał-major Ordnungspolizei Wilhelm Fritz von Roettig, pierwszy generał poległy w czasie II wojny światowej.

    • Wojska niemieckie zajęły Poznań.

    • W pierwszej zbiorowej egzekucji w Krakowie Niemcy rozstrzelali 13 mężczyzn.

    • Zakończyły się bitwy: pod Nowogrodem i pod Łomżą.

    • Zwycięstwo wojsk polskich w bitwie o Głowaczów.

  • 1944 – 41. dzień powstania warszawskiego: walki powietrzne samolotów radzieckich i niemieckich.

  • 1946 – Napad UPA na ŁodzinęHłomczę i Witryłów.

  • 1967 – Prymas kardynał Stefan Wyszyński koronował obraz Matki Boskiej Gietrzwałdzkiej.

11 IX 2018 – WTOREK

  • 1638 – Pożar Krosna.

  • 1661 – Utworzono Związek Braterski będący konfederacją wojsk Wielkiego Księstwa Litewskiego.

  • 1780 – W Wełnie w Wielkopolsce Józef Wybicki ożenił się po raz drugi z Esterą Wierusz-Kowalską.

  • 1865 – Król Prus Wilhelm I Hohenzollern nadał prawa miejskie Katowicom.

  • 1869 – Założono warszawskie przedsiębiorstwo cukiernicze Blikle.

  • 1883 – Z okazji 200-lecia odsieczy wiedeńskiej w budynku krakowskich Sukiennic otwarto Muzeum Narodowe.

  • 1911 – W stoczni AG Vulcan Stettin zwodowano niemiecki niszczyciel V 1.

  • 1914 – I wojna światowa: zwycięstwo wojsk rosyjskich nad austro-węgierskimi w bitwie pod Rawą Ruską.

  • 1920:

    • Otwarto Konsulat Generalny Niemiec w Toruniu.

    • Założono masońską Wielką Lożę Narodową Polski.

  • 1927 – Wisła Kraków pokonała TKS Toruń 15:0. Jest to najwyższy dotychczas wynik w historii polskiej Ekstraklasy piłkarskiej.

  • 1934 – Polska odrzuciła Pakt wschodni.

  • 1938 – Otwarto Muzeum Adama Mickiewicza w Nowogródku.

  • 1939 – Kampania wrześniowa:

    • 31. Pułk Strzelców Kaniowskich pod dowództwem ppłka Wincentego Wnuka dokonał kontrataku na znajdujące się już w Mszczonowie oddziały Wehrmachtu, kompletnie je rozbijając. Po zwycięstwie pułk wycofał się z miasta, które w odwecie zostało spalone przez Niemców.

    • Kapitulacja polskich wojsk zamkniętych w tzw. „kotle radomskim”.

    • Niemiecki Sondergericht Bromberg (Sąd Specjalny w Bydgoszczy) skazał na karę śmierci pierwszych trzech Polaków za udział w wydarzeniach tzw. bydgoskiej „krwawej niedzieli”.

    • Wojska niemieckie przełamały polską obronę na linii Sanu.

    • Wojska niemieckie zajęły Siedlce.

    • W wyniku pożaru wywołanego przez niemieckich dywersantów spłonęła większa część Biłgoraja.

    • Zakończyła się obrona Jarosławia.

    • Zwycięska bitwa pod Kałuszynem (11-12 września).

  • 1942 – w Rudnikach koło Częstochowy Niemcy dokonali publicznej egzekucji 20 osób.

  • 1943 – Zlikwidowano getto żydowskie w Przemyślu.

  • 1944:

    • 42. dzień powstania warszawskiego.

    • Armia Czerwona zdobyła Krosno.

    • Krajowa Rada Narodowa uchwaliła Ustawę o organizacji i zakresie działania rad narodowych.

  • 1946 – w białostockim więzieniu rozstrzelano 6 członków konspiracji antykomunistycznej, wśród nich Aleksandra Rybnika, prezesa Okręgu Białystok WiN.

PODZIEL SIĘ
Poprzedni artykuł
Następny artykułZ ziemi włoskiej do Polski
Stalowi Patrioci
"Stalowi„ to organizacja która powstała aby promować wartości narodowe, krzewić w Polakach patriotyzm, pogłębiać wiedzę historyczną i ekonomiczną. Celem jest także zachęcenie mieszkańców, aby aktywnie uczestniczyli w życiu miasta, a przy okazji wnosili swoje umiejętności do Stowarzyszenia.

Dodaj komentarz