Polski Ruch Narodowy- Początki istnienia

0
217
  • Narodził się on w czasach rozbiorowych, przymusowej germanizacji i rusyfikacji oraz braku polskiej suwerenności i państwowości. Jest to trudne położenie polskiego narodu w XIX wieku. Tkwi w dużej mierze u genezy powstania tego ruchu oraz polskiej ideologii narodowej. Ruch Narodowy był swoistą odpowiedzią na politykę zaborców wobec narodu polskiego. Państwa zaborcze prowadziły bezwzględną walkę z polskością (np. Niemiecki kulturkampf i przymusowa nauka języka niemieckiego w szkołach oraz zakaz mówienia na terenach należących ówcześnie do Niemiec w języku polskim, w zaborze Rosyjskim była przymusowe wywózki na Syberię i do Kazachstanu, zakaz nauczania i mówienia w języku polskim w szkołach i w urzędach), starając się doprowadzić do całkowitej integracji ziem polskich i zlikwidowania ich politycznej, gospodarczej i narodowej odrębności. Było to bardzo poważne zagrożenie dla dalszego trwania polskiego społeczeństwa i narodu i w rezultacie to wywołało wielką narodową konsolidacje w obliczu nadchodzącego zagrożenia ze strony zaborców. Wszystkie siły narodowe miały razem współdziałać, by skutecznie stawiać opór wobec polityki zaborców. Dlatego Ruch narodowy sprzeciwiał się teorii walki klasowej i głosił, że od interesów poszczególnych warstw społecznych, ważniejszy jest interes całego zjednoczonego narodu. Była to idea solidaryzmu społecznego, Uważano że polski ruch narodowy powinien samodzielnie działać i dążyć do niepodległości i nie powinien współpracować z innymi narodowościami zamieszkującymi na ziemiach polskich. W poglądach działaczy dawała sobie znać niechęć wobec do narodu żydowskiego. Bardzo ważną rolę w rozwoju środowiska narodowego pełniła rola tygodnika “Głos”, który ukazywał się w 1886 roku w Warszawie. Na jego łamach krytykowano kosmopolityzm mieszczaństwa i burżuazji, ugodowość szlachty i ziemiaństwa wobec państw zaborczych. Podkreślano też znaczenie ludności wiejskiej dla utrzymania polskości. Wskazywano, że wrogami chłopów (dawniej tak nazywano rolników) są robotnicy przemysłowi z Niemiec, kupcy żydowscy, obszarnicy z Poznańskiego i ze Śląska. Według publicystów tygodnika “Głos” los Polski zależał od ludu, który najlepiej zachował polską świadomość narodową. Pierwsze organizacje narodowe powstały z inicjatywy polskiej emigracji. Dużą rolę w ich powstaniu odegrała tradycja narodowych powstań (Powstanie Listopadowe w latach 1830-1831, Powstanie Styczniowe w latach 1863-1864) oraz bezpośredniej emigracji po tych powstaniach, powstało Towarzystwo Demokratyczne Polskie ( powstałe przez emigrantów w powstania listopadowego). W TDP działał między innymi Miłkowski. Z polecenia Miłkowskiego w końcu lat 80.XIX wieku przybywa na ziemie polskie, do Warszawy, Zygmunt Balicki jako emisariusz z zadaniem założenia na ziemiach polskich struktur ruchu narodowego. Powstała wówczas Zet (Związek Młodzieży Polskiej). W 1887 roku ukazuje się napisana przez Miłkowskiego broszura, która zawiera koncepcję walki o wolną i niepodległą Polskę oraz główne idee ruchu narodowego. Przeciwstawił się działaniom ugodowcom (kolaborantom) oraz pozytywistów, którzy propagowali jedynie bierną obronę przed zaborcami. Postulował także powstanie ogólnonarodowej organizacji o charakterze tajnej obejmującej wszystkie zabory. Jej zalążkiem miała być utworzona w Szwajcarii Liga Polska. Program Ligi został zaczerpnięty z programu TDP ( Manifest z roku 1836). Opowiadano się za ogólnonarodowym powstaniem jako jedyną drogę do odzyskania niepodległości. Przyszła Polska miała mieć demokratyczny i liberalny ustrój republikański, który podstawą miał być solidaryzm społeczny. Jednak program LP nie zyskał dużej popularności. Program LP został zaakceptowany przez “Zet” oraz środowisko głosu”. W roku 1893 dochodzi do poważnej reorganizacji w strukturach i działaniu Ligi. Kierownictwo organizacji w tym czasie przejmują młodzi ( Roman Dmowski, Popławski, Balicki), a zewnętrzną oznaką zmian była zmiana nazwy organizacji z Ligi Polskiej na Ligę Narodową. Liga Narodowa zerwała z tradycją TDP i LP oraz przeniosła działalność na ziemie polskie. Liga narodowa wprowadziła zmiany do swego programu. Odzyskanie niepodległości umieszczała na dalszym planie, zaś na pierwszym stawiała na kształcenie świadomego i silnego narodu który będzie zdolny do przeciwstawić się innym narodowościom. Przyszłe państwo polskie miało być państwem jednolitym, w którym za wrogów polskości uznawano Żydów i ich ruch polityczny syjonizm, jak i Niemców. LN chciała zbudować swoje struktury we wszystkich zaborach. W roku 1895 roku. We Lwowie zaczął się ukazywać “Przegląd Wszechpolski”, założycielem był Roman Dmowski. W 1897 roku z inicjatywy LN powstaje Stronnictwo Narodowo-Demokratyczne tzw. Narodowa Demokracja-ND . Opracowało ono program. Wokół niego stanowiło się wiele organizacji politycznych, społecznych, kulturalnych, zarówno konspiracyjnych i jak i legalnych. Kładziono nacisk na rozwój sił narodowych oraz budowanie świadomości narodowej wśród ludu polskiego. Podkreślano, że to od narodu zależy przyszłość Polski. Przeszkody do odzyskania niepodległości widziano w słabej świadomości narodu i zagrożeniu ze strony innych narodów. ND opowiadała się za działaniem legalnego i poszanowania prawa. Celem ND było utworzenie na terenach Kongresówki utworzenia szerszej autonomii. Uważano że najlepszym sojusznikiem będzie ówczesna carska Rosja. Narodowa Demokracja stawiała na długofalową pracę kulturalną i oświatową, w różnych środowiskach od duchowieństwa, robotników, stowarzyszeń kobiecych. Ruch Narodowy objął również zabór pruski (Seyda, Korfanty ).

Autor: Jacek Furman

 

ZOSTAW ODPOWIEDŹ