5.I.2019 (Sobota)
1173-Bezpośrednio po śmierci księcia Bolesława IV Kędzierzawego nowym zwierzchnim księciem został książę wielkopolski Mieszko III Stary.
1393-Został złożony hołd lenny Jadwidze Andegaweńskiej i Władysławowi II Jagielle przez Hospodara mołdawskiego Romana I.
1580-Wprowadzenie przez króla polski Stefana Batorego polskiego systemu pieniężnego na terenie Wielkiego Księstwa Litewskiego.
1866-Władze rosyjskie wprowadziły obowiązek nauczania języka rosyjskiego we wszystkich gimnazjach kongresówki.
1919-Nieudana próba obalenia rządu Jędrzeja Moraczewskiego przez środowiska prawicowe
1936-Radio Kraków otrzymało nową siedzibę.
1942-Założono Polską Partię Robotniczą (struktury partii tworzyli przedwojenni polscy komuniści, którzy wcześniej należeli do rozwiązanej przez samego Józefa Stalina w sierpniu 1938 roku komunistycznej partii polski, pierwszym sekretarzem PPR był Marceli Nowotko, a ostatnim Bolesław Bierut).
1945-Rządy PRL i ZSRR podpisały pełne stosunki dyplomatyczne
-
W tym dniu miała również ostatnia publiczna egzekucja w obozie koncentracyjnym Auschwitz-Birkenau, w tej egzekucji zostały powieszone żydowskie członkinie obozowego ruchu oporu: Ala Gertner, Róża Robota, Regina Szafirsztain i Estera Wajcblum.
1946-W Warszawie wyjechał pierwszy trolejbus.
1959-Decyzją komitetu ekonomicznego Rady Ministrów została podjęty plan realizacji budowy rafinerii w Płocku (Obecna główna rafineria PKN “Orlen”)
1965-Premiera serialu w telewizji polskiej “Barbara i Jan” w reżyserii Hieronima Przybyła i Jerzego Ziarnika.
1972-Rząd Piotra Jaroszewicza w imieniu Polski uznaje niepodległość Bangladeszu.
1981-Selekcjonerem reprezentacji polski został Antoni Piechniczek, jego największym sukcesem było zajęcie trzeciego miejsca na mistrzostwach świata w Hiszpanii w 1982 roku.
1987-Premiera aranżacji filmowej lektury autorstwa Elizy Orzeszkowej “Nad Niemnem” w reżyserii Zbigniewa Kuźmińskiego.
2001-Premiera komedii “Pieniądze to nie wszystko”, w rolach głównych Marek Konrad i Sylwester Maciejewski, a oprawę muzyczną zapewnił zespół Golec U-orkiestra, reżyserem był Juliusz Machulski.
2007-Objęcie kanonicznie urzędu metropolity warszawskiego przez Stanisława Wielgusa.
2013-Oficjane pożegnanie tramwajów Konstal 13N w Warszawie, służyły one w latach 1959-2012.
6.I.2019 (Święto Trzech Króli, Niedziela)
1233-Kazimierz I książę kujawski i łęczycki wyraził zgodę na zajęcie przez zakon Krzyżacki ziemi chełmińskiej.
1285-Jakub Świnka Arcybiskup Gnieźnieński zwołał synod w Łęczycy, od tego czasu kazania były wygłaszane w języku polskim.
1293-Zostało zawarte porozumienie w czasie trwania zjazdu w Kaliszu między książętami Władysławem Łokietkiem, Przemysłem II i Kazimierzem II o współpracy przy odbiciu zajętego Krakowa przez wojska Czeskie.
1420-Król niemiecki Zygmunt rozstrzygnął we Wrocławiu na rzec zakonu krzyżackiego spór polsko-krzyżacki.
1573-Zebrał się po raz pierwszy sejm elekcyjny, zaraz po śmierci króla Zygmunta II Augusta w Warszawie.
1601-Zajęcie Dorpatu przez wojska szwedzkie w czasie konfliktu Polski ze Szwecją o Inflanty.
1666-Nad Zatoką Gdańską, następnie na jej wodach została stoczona okrutna walka dwóch orłów, niezwykle obserwowana przez tamtejszych rybaków, od tego wydarzenia prawdopodobnie została przyjęta nazwa Orłowo, które w obecnych czasach jest dzielnicą Gdyni.
1816-Prezydentem Warszawy został Karol Fryderyk Woyda.
1884-Pierwsze wydanie “Dziennika Łódzkiego”
1913-Premiera filmu niemego Wykolejeni w reżyserii Kazimierza Kamińskiego.
1914-Otwarcie Mostu Poniatowskiego, trzeciego mostu na Wiśle w ówczesnej Warszawie, był kilkakrotnie zniszczony w czasie działań wojennych zarówno w pierwszej jak i drugiej wojnie światowej, był także miejscem spotkania prezydenta RP Stanisława Wojciechowskiego i Józefa Piłsudskiego.
1919-Zwycięstwo powstańców wielkopolskich w bitwie o Ławicę, zdobywając przy tym największy łup w historii polskiego oręża.
1940:
-
Niemiecka egzekucja 96 osób na tak zwanych Szwedzkich Górach pod Warszawą (Obecne północne tereny dzielnicy Bemowo)
-
W Lubelskiej dzielnicy Lemszczyznie została dokonana Niemiecka egzekucja na około 50 osób.
1957-Powołanie do życia Polskiego Towarzystwa Pielęgniarskiego.
1965-Premiera filmu Drewniany różaniec w reżyserii Czesława i Ewy Petelskich.
1972-Aresztowanie w Dąbrowie Górniczej Zdzisława Marchwickiego seryjnego mordercę, znanego również jako “Wampir z Zagłębia”
1982-Rozwiązanie przez władze państwowe Niezależnego Związku Studentów w czasie trwania od 13 grudnia 1980 roku stanu wojennego.
1993-Premiera komedii sensacyjnej Wielka Wsypa, reżyserem był Jan Łomnicki.
2000-Powołano urząd Rzecznika Praw Dziecka.
7.I.2019 (Poniedziałek)
1353-Nominację biskupa lubuskiego otrzymał Henryk II z Bancz.
1520-Wydanie przywileju toruńskiego przez króla Zygmunta I Starego, który wprowadzał jeden dzień pańszczyzny tygodniowo w miejsce 2-4 dni w roku.
1601-W bitwie pod Kiesią połączone wojska polsko-litewskie odniosły miażdżące zwycięstwo nad wojskami Szwedzkimi (Wojna polsko-szwedzka o Inflanty)
1794-Pod bezpośrednim naciskiem carycy Katarzyny II Romanow Rada nieustająca unieważniła Order Virtuti Militari i zakazała jego noszenia.
1795-Wywiezienie ostatniego króla polski Stanisława Augusta Poniatowskiego na zesłanie do Grodna.
1807-Wojska koalicji francuskiej zdobyły Wrocław (IV koalicja antyfrancuska)
1921-Powołanie do życia Rady Wojennej.
1928-Założono Wojskowy Instytut medycyny Lotniczej w Warszawie.
1939-Odbył się pogrzeb Romana Dmowskiego, jednego z ojców założycieli II Rzeczypospolitej, jednego z twórców polskiego nacjonalizmu, pisarza, został pochowany na cmentarzu Bródnowskim w dzielnicy Praga w Warszawie.
1940-W Krakowie miało pierwsze wydanie gazety “Krakiwśki Wisti” rozprowadzonej przez Ukraińców w Generalnym Gubernatorstwie i w III Rzeszy.
1946-Trzeci atak dokonany przez UPA na pod przemyską Birczę.
1948-Powstanie wydawnictwa Pallottinum w Poznaniu.
1971-Znany bokser w Polsce Jerzy Kulej zakończył swoją karierę sportową.
1993-Podpisanie przez sejm RP obowiązującej do dziś ustawy antyaborcyjnej.
2006-Zyta Gilowska została powołana na ministra finansów i wicepremiera w rządach Kazimierza Marcinkiewicza i Jarosława Kaczyńskiego.
2007-Abp. Stanisław Wielgus zrezygnował z urzędu metropolity warszawskiego.
8.I.2019 (Wtorek)
1549-Położone na Mazowszu Kozienice otrzymały prawa miejskie.
1660:
-
Czas wojny północnej: oboźny litewski Michał Kazimierz Pac zdobył Mitawę po oblężeniu w Kurlandii.
-
Czas IV wojny polsko-rosyjskiej: wojska rosyjskie dowodzone przez Iwana Chowańskiego zdobyły a zarazem spaliły Białą Podlaską.
1745-Podpisanie przeciwko Prusom międzynarodowego traktatu sojuszniczego w Warszawie.
1760-Książe kurlandzko-semigalski Krystian Wettyn złożył hołd lenny królowi Augustowi III Sasowi.
1816-Położone na górnym śląsku Wilamowice otrzymały prawa miejskie.
1919-Naczelna Rada Ludowa przejęła władzę na odbitych Niemcom terenach podczas jedynego zwycięskiego powstania narodowego, inaczej zwane II powstaniem wielkopolskim.
1922-Wybory do sejmu Litwy Środkowej.
1932-Pierwszy oblot samolotu pasażerskiego PZL-4.
1938-Aresztowanie jednego z najgroźniejszych polskich przestępców okresu międzywojennego Nikifora Maruszeczkę w Białej Krakowskiej, został skazany na karę śmierci.
1939-Polski pilot szybowcowy Tadeusz Góra został oznaczony przez Międzynarodową Federację Lotniczą Medalem Lilienthala.
1944-Nieudana próba zamachu na Ludwiku Fischerze głównego gubernatora dystryktu Warszawskiego GG w Aninie, dokonanego przez oddział Kedywu KG Armii Krajowej. W czasie akcji rannych zostało 9 członków jego konwoju.
1947-Drugi proces załogi Stutthofu przed Sądem Okręgowym w Gdańsku.
1951-Sejm ustawodawczy PRL przyjmuje uchwałę o nacjonalizacji aptek.
1965-Zatrzymany za współpracę z Radiem Wolna Europa, mający odbyć 1,5 roczną karę pozbawienia wolności Melchior Wańkowicz spotkał się z I sekretarzem KC PZPR Władysławem Gomułką.
1967-Na wrocławskim dworcu głównym doszło do wypadku, gdzie zginął aktor Zbigniew Cybulski.
1991-W miejscowości Babieniec pod Kętrzynem doszło do zamordowania czterech osób, w tym także 3-letnią dziewczynkę.
1993-Sejm podpisał ustawę o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym.
1999-Premiera killer-ów 2-óch, będącą kontynuacją filmu Killer w reżyserii Juliusza Machulskiego.
9.I.2019 (Środa)
1433-Nadanie szlachcie przywileju krakowskiego przez króla Władysława Jagiełło, który potwierdził nadany wcześniej przywilej jedleński.
1572-Doszło do powodzi w Toruniu, skutek kataklizmu zginęło 300 osób.
1654-Została spalona na stosie na Placu Drzewnym w Zielonej Górze skazana za stosowanie czarów Katarzyna Funke.
1796-W rok po utracie niepodległości została zamknięta Mennica Polska.
1831-Poeta Juliusz Słowacki podjął pracę w powstańczym Biurze Dyplomatycznym podlegającym księciu Adama Jerzemu Czartoryskiego.
1864-Klęska powstańców styczniowych w bitwie pod Rudką Korybutową niedaleko Parczewa, został rozbity oddział pod wodzą ppłk. Walerego Wróblewskiego, który w czasie trwania bitwy został ciężko ranny.
1919-Udany nalot bombowy dokonany przez powstańców wielkopolskich na lotnisku we Frankfurcie nad Odrą.
1923-Swój początek miał strajk 50 tysięcy robotników przemysłu włókienniczego w Łodzi, Białymstoku i Bielsku Podlaskim.
1928-Powstanie Ligi Ochrony Przyrody.
1943-Likwidacja obozu pracy dla rzemieślników żydowskich w Zabłociu w dawnym województwie wołyńskim przez Niemców, rozstrzeliwując 101 więźniów.
1944-Powstanie Rady Jedności Narodowej.
1966-Odmówienie przez władze PRL wydania paszportu prymasowi kardynałowi Stefanowi Wyszyńskiego na wyjazd do Watykanu na oficjalne obchody uroczystości związane z milenium chrztu Polski.
1970-Premiera filmu Nowy w reżyserii Jerzego Ziarnika.
1974-Dokonanie jedynego oblotu w historii odrzutowego samolotu rolniczego PZL-M-15 (Belphegor).
1986-Aresztowany został w Gdańsku Bogdan Borusewicz, działający od roku 1982 w ukryciu.
1988-Premiera filmu Pan Samochodzik i praskie tajemnice w reżyserii Kazimierza Tamasa.
1991-Demontarz pomnika Iwana Koniewa w Krakowie.
1995-Premiera filmu Spis cudzołożnic w reżyserii Jerzego Stuhra.
10.I.2019 (Czwartek)
1569-Zawarcie na zamku w Lublinie unii polsko-litewskiej, zwanej jako Unia Lubelska.
1723-Poświęcenie Kościoła Trójcy Przenajświętszej w Drohiczynie.
1765-Powołanie przez Króla Stanisława Augusta Poniatowskiego Komisji Menniczej, dająca początek Mennicy Polskiej.
1899-Na łamach krakowskiego czasopisma “Życie” ukazał się esej Corfiteor Stanisława Przybyszewskiego, który w późniejszym czasie stał się manifestem polskiego modernizmu.
1935-W stoczni gdyńskiej zwodowano ORP Newa.
1940-Niemieccy Volksdeutsche dokonali ostatniej egzekucji w lesie Barbarka pod Toruniem. Od 28 października 1939 dokonano łącznie tam 600-1200 przedstawicieli polskiej inteligencji oraz elit gospodarczo-politycznych z samego Torunia i jego okolic.
1957-W miejscu rozformowanej Głównego Zarządu Informacji, została sformowana Wojskowa Służba Wewnętrzna.
1967-Emisja pierwszego odcinka programu telewizyjnego Latający Holender.
1982-W czasie trwania stanu wojennego została przywrócona łączność telefoniczna w miastach.
1983-Premiera filmowej komedii Filip z Konopi w reżyserii Józefa Gębskiego.
1989-Reaktywacja Towarzystwa Gimnastycznego “Sokół”
1998-W Słupsku doszło do śmiertelnego pobicia przez policjanta 13-letniego kibica koszykówki, co skutkowało trwającymi kilka dni zamieszkami w mieście.
2008-Rada Miasta uchwaliła Status Miasta Społecznego Warszawy.
11.I.2019 (Piątek)
1266-Po śmierci Świętopełka II Wielkiego księcia Gdańskiego rozpoczęła się walka o sukcesję między synami Mściwojem i Warcisławem.
1386-Poselstwo szlachty polskiej zawarło na Zamku w Wołkowysku umowę z księciem litewskim Władysławem Jagiełłą, na mocy której on miał przejąć tron polski oraz ożenić się z Jadwigą Andegaweńską.
1397-Wydanie bulli przez papieża Bonifacego o utworzeniu wydziału teologicznego Akademii Krakowskiej (Uniwersytet Jagielloński).
1558-Spowodowana przez sztorm na Bałtyku powódź całkowicie zniszczyła Łebę. Miasto zostało odbudowane po drugiej stronie rzeki.
1582-Założenie seminarium duchownego w Wilnie (Przeniesione w roku 1945 do Białegostoku)
1789-Kazimierz Nestor Sapieha objął tytuł wielkiego mistrza loży masońskiej Wielkiego Wschodu Narodowego Polski.
1906-Otwarcie konsulatu Stanów Zjednoczonych w Toruniu.
1917:
-
Debiut na scenie Teatru Apollo w Poznaniu Eugeniusza Bodo.
-
Zostaje przedstawiona przez Ignacego Jana Paderewskiego koncepcja utworzenia Stanów Zjednoczonych Polski.
1919-Wydany został dekret przez naczelnika państwa Józefa Piłsudskiego o obowiązkowym ubezpieczeniu pracowników na wypadek choroby (Na tym dekrecie powstał w roku 1934 Zakład Ubezpieczeń Społecznych).
1924-Sejm II RP przyjął ustawę rządu Władysława Grabskiego o naprawie skarbu państwa i reformie waluty (Z tej reformy została zmieniona waluta z marka polskiego do obowiązującego do czasów dzisiejszych polskiego złotego).
1940-Padł Polski rekord zimowej temperatury, w Siedlcach pod Warszawą zanotowano –41 stopni Celsjusza, co jest uznawany jako najniższa temperatura w historii polski.
1946-Atak UPA na Cisną i dokonanie przez Upowców masakry na mieszkańcach miejscowości.
1947-Do Polski przybyli Irena Curie (Córka Marii Skłodowskiej-Curie, w roku 1935 rok po śmierci Marii otrzymała ona nagrodę nobla z zakresu fizyki za odnalezienie sztucznej promieniotwórczości) z mężem Fryderykiem Joliot-Curie.
1949-Likwidacja przez władze ministerstwa ziem odzyskanych.
1951-Powołanie Centralnego Zarządu Kopalnictwa Rud Żelaza z siedzibą w Częstochowie.
1957-Profesor Tadeusz Kotarbiński został prezesem Państwowej Akademii Nauk.
1960-Premiera filmu kinowego Zobaczymy się w Niedzielę w reżyserii Stanisława Lenartowicza.
1962-Odbyła się premiera filmu z gatunku kryminalnego Dotknięcie Nocy w reżyserii Stanisława Barei.
1973-Swoją premierę telewizyjną ma pierwszy odcinek serialu telewizyjnego Gruby w reżyserii Wojciecha Fiwka.
2006-Swój początek ma kryzys sejmowy.
Kalendarium opracował Jacek Furman
