Kalendarium Historyczne 5.I.2019-11.I.2019

0
209

5.I.2019 (Sobota)

1173-Bezpośrednio po śmierci księcia Bolesława IV Kędzierzawego nowym zwierzchnim księciem został książę wielkopolski Mieszko III Stary.

1393-Został złożony hołd lenny Jadwidze Andegaweńskiej i Władysławowi II Jagielle przez Hospodara mołdawskiego Romana I.

1580-Wprowadzenie przez króla polski Stefana Batorego polskiego systemu pieniężnego na terenie Wielkiego Księstwa Litewskiego.

1866-Władze rosyjskie wprowadziły obowiązek nauczania języka rosyjskiego we wszystkich gimnazjach kongresówki.

1919-Nieudana próba obalenia rządu Jędrzeja Moraczewskiego przez środowiska prawicowe

1936-Radio Kraków otrzymało nową siedzibę.

1942-Założono Polską Partię Robotniczą (struktury partii tworzyli przedwojenni polscy komuniści, którzy wcześniej należeli do rozwiązanej przez samego Józefa Stalina w sierpniu 1938 roku komunistycznej partii polski, pierwszym sekretarzem PPR był Marceli Nowotko, a ostatnim Bolesław Bierut).

1945-Rządy PRL i ZSRR podpisały pełne stosunki dyplomatyczne

  • W tym dniu miała również ostatnia publiczna egzekucja w obozie koncentracyjnym Auschwitz-Birkenau, w tej egzekucji zostały powieszone żydowskie członkinie obozowego ruchu oporu: Ala Gertner, Róża Robota, Regina Szafirsztain i Estera Wajcblum.

1946-W Warszawie wyjechał pierwszy trolejbus.

1959-Decyzją komitetu ekonomicznego Rady Ministrów została podjęty plan realizacji budowy rafinerii w Płocku (Obecna główna rafineria PKN “Orlen”)

1965-Premiera serialu w telewizji polskiej “Barbara i Jan” w reżyserii Hieronima Przybyła i Jerzego Ziarnika.

1972-Rząd Piotra Jaroszewicza w imieniu Polski uznaje niepodległość Bangladeszu.

1981-Selekcjonerem reprezentacji polski został Antoni Piechniczek, jego największym sukcesem było zajęcie trzeciego miejsca na mistrzostwach świata w Hiszpanii w 1982 roku.

1987-Premiera aranżacji filmowej lektury autorstwa Elizy Orzeszkowej “Nad Niemnem” w reżyserii Zbigniewa Kuźmińskiego.

2001-Premiera komedii “Pieniądze to nie wszystko”, w rolach głównych Marek Konrad i Sylwester Maciejewski, a oprawę muzyczną zapewnił zespół Golec U-orkiestra, reżyserem był Juliusz Machulski.

2007-Objęcie kanonicznie urzędu metropolity warszawskiego przez Stanisława Wielgusa.

2013-Oficjane pożegnanie tramwajów Konstal 13N w Warszawie, służyły one w latach 1959-2012.

6.I.2019 (Święto Trzech Króli, Niedziela)

1233-Kazimierz I książę kujawski i łęczycki wyraził zgodę na zajęcie przez zakon Krzyżacki ziemi chełmińskiej.

1285-Jakub Świnka Arcybiskup Gnieźnieński zwołał synod w Łęczycy, od tego czasu kazania były wygłaszane w języku polskim.

1293-Zostało zawarte porozumienie w czasie trwania zjazdu w Kaliszu między książętami Władysławem Łokietkiem, Przemysłem II i Kazimierzem II o współpracy przy odbiciu zajętego Krakowa przez wojska Czeskie.

1420-Król niemiecki Zygmunt rozstrzygnął we Wrocławiu na rzec zakonu krzyżackiego spór polsko-krzyżacki.

1573-Zebrał się po raz pierwszy sejm elekcyjny, zaraz po śmierci króla Zygmunta II Augusta w Warszawie.

1601-Zajęcie Dorpatu przez wojska szwedzkie w czasie konfliktu Polski ze Szwecją o Inflanty.

1666-Nad Zatoką Gdańską, następnie na jej wodach została stoczona okrutna walka dwóch orłów, niezwykle obserwowana przez tamtejszych rybaków, od tego wydarzenia prawdopodobnie została przyjęta nazwa Orłowo, które w obecnych czasach jest dzielnicą Gdyni.

1816-Prezydentem Warszawy został Karol Fryderyk Woyda.

1884-Pierwsze wydanie “Dziennika Łódzkiego”

1913-Premiera filmu niemego Wykolejeni w reżyserii Kazimierza Kamińskiego.

1914-Otwarcie Mostu Poniatowskiego, trzeciego mostu na Wiśle w ówczesnej Warszawie, był kilkakrotnie zniszczony w czasie działań wojennych zarówno w pierwszej jak i drugiej wojnie światowej, był także miejscem spotkania prezydenta RP Stanisława Wojciechowskiego i Józefa Piłsudskiego.

1919-Zwycięstwo powstańców wielkopolskich w bitwie o Ławicę, zdobywając przy tym największy łup w historii polskiego oręża.

1940:

  • Niemiecka egzekucja 96 osób na tak zwanych Szwedzkich Górach pod Warszawą (Obecne północne tereny dzielnicy Bemowo)

  • W Lubelskiej dzielnicy Lemszczyznie została dokonana Niemiecka egzekucja na około 50 osób.

1957-Powołanie do życia Polskiego Towarzystwa Pielęgniarskiego.

1965-Premiera filmu Drewniany różaniec w reżyserii Czesława i Ewy Petelskich.

1972-Aresztowanie w Dąbrowie Górniczej Zdzisława Marchwickiego seryjnego mordercę, znanego również jako “Wampir z Zagłębia”

1982-Rozwiązanie przez władze państwowe Niezależnego Związku Studentów w czasie trwania od 13 grudnia 1980 roku stanu wojennego.

1993-Premiera komedii sensacyjnej Wielka Wsypa, reżyserem był Jan Łomnicki.

2000-Powołano urząd Rzecznika Praw Dziecka.

7.I.2019 (Poniedziałek)

1353-Nominację biskupa lubuskiego otrzymał Henryk II z Bancz.

1520-Wydanie przywileju toruńskiego przez króla Zygmunta I Starego, który wprowadzał jeden dzień pańszczyzny tygodniowo w miejsce 2-4 dni w roku.

1601-W bitwie pod Kiesią połączone wojska polsko-litewskie odniosły miażdżące zwycięstwo nad wojskami Szwedzkimi (Wojna polsko-szwedzka o Inflanty)

1794-Pod bezpośrednim naciskiem carycy Katarzyny II Romanow Rada nieustająca unieważniła Order Virtuti Militari i zakazała jego noszenia.

1795-Wywiezienie ostatniego króla polski Stanisława Augusta Poniatowskiego na zesłanie do Grodna.

1807-Wojska koalicji francuskiej zdobyły Wrocław (IV koalicja antyfrancuska)

1921-Powołanie do życia Rady Wojennej.

1928-Założono Wojskowy Instytut medycyny Lotniczej w Warszawie.

1939-Odbył się pogrzeb Romana Dmowskiego, jednego z ojców założycieli II Rzeczypospolitej, jednego z twórców polskiego nacjonalizmu, pisarza, został pochowany na cmentarzu Bródnowskim w dzielnicy Praga w Warszawie.

1940-W Krakowie miało pierwsze wydanie gazety “Krakiwśki Wisti” rozprowadzonej przez Ukraińców w Generalnym Gubernatorstwie i w III Rzeszy.

1946-Trzeci atak dokonany przez UPA na pod przemyską Birczę.

1948-Powstanie wydawnictwa Pallottinum w Poznaniu.

1971-Znany bokser w Polsce Jerzy Kulej zakończył swoją karierę sportową.

1993-Podpisanie przez sejm RP obowiązującej do dziś ustawy antyaborcyjnej.

2006-Zyta Gilowska została powołana na ministra finansów i wicepremiera w rządach Kazimierza Marcinkiewicza i Jarosława Kaczyńskiego.

2007-Abp. Stanisław Wielgus zrezygnował z urzędu metropolity warszawskiego.

8.I.2019 (Wtorek)

1549-Położone na Mazowszu Kozienice otrzymały prawa miejskie.

1660:

  • Czas wojny północnej: oboźny litewski Michał Kazimierz Pac zdobył Mitawę po oblężeniu w Kurlandii.

  • Czas IV wojny polsko-rosyjskiej: wojska rosyjskie dowodzone przez Iwana Chowańskiego zdobyły a zarazem spaliły Białą Podlaską.

1745-Podpisanie przeciwko Prusom międzynarodowego traktatu sojuszniczego w Warszawie.

1760-Książe kurlandzko-semigalski Krystian Wettyn złożył hołd lenny królowi Augustowi III Sasowi.

1816-Położone na górnym śląsku Wilamowice otrzymały prawa miejskie.

1919-Naczelna Rada Ludowa przejęła władzę na odbitych Niemcom terenach podczas jedynego zwycięskiego powstania narodowego, inaczej zwane II powstaniem wielkopolskim.

1922-Wybory do sejmu Litwy Środkowej.

1932-Pierwszy oblot samolotu pasażerskiego PZL-4.

1938-Aresztowanie jednego z najgroźniejszych polskich przestępców okresu międzywojennego Nikifora Maruszeczkę  w Białej Krakowskiej, został skazany na karę śmierci.

1939-Polski pilot szybowcowy Tadeusz Góra został oznaczony przez Międzynarodową Federację Lotniczą Medalem Lilienthala.

1944-Nieudana próba zamachu na Ludwiku Fischerze głównego gubernatora dystryktu Warszawskiego GG w Aninie, dokonanego przez oddział Kedywu KG Armii Krajowej. W czasie akcji rannych zostało 9 członków jego konwoju.

1947-Drugi proces załogi Stutthofu przed Sądem Okręgowym w Gdańsku.

1951-Sejm ustawodawczy PRL przyjmuje uchwałę o nacjonalizacji aptek.

1965-Zatrzymany za współpracę z Radiem Wolna Europa, mający odbyć 1,5 roczną karę pozbawienia wolności Melchior Wańkowicz spotkał się z I sekretarzem KC PZPR Władysławem Gomułką.

1967-Na wrocławskim dworcu głównym doszło do wypadku, gdzie zginął aktor Zbigniew Cybulski.

1991-W miejscowości Babieniec pod Kętrzynem doszło do zamordowania czterech osób, w tym także 3-letnią dziewczynkę.

1993-Sejm podpisał ustawę o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym.

1999-Premiera killer-ów 2-óch, będącą kontynuacją filmu Killer w reżyserii Juliusza Machulskiego.

9.I.2019 (Środa)

1433-Nadanie szlachcie przywileju krakowskiego przez króla Władysława Jagiełło, który potwierdził nadany wcześniej przywilej jedleński.

1572-Doszło do powodzi w Toruniu, skutek kataklizmu zginęło 300 osób.

1654-Została spalona na stosie na Placu Drzewnym w Zielonej Górze skazana za stosowanie czarów Katarzyna Funke.

1796-W rok po utracie niepodległości została zamknięta Mennica Polska.

1831-Poeta Juliusz Słowacki podjął pracę w powstańczym Biurze Dyplomatycznym podlegającym księciu Adama Jerzemu Czartoryskiego.

1864-Klęska powstańców styczniowych w bitwie pod Rudką Korybutową niedaleko Parczewa, został rozbity oddział pod wodzą ppłk. Walerego Wróblewskiego, który w czasie trwania bitwy został ciężko ranny.

1919-Udany nalot bombowy dokonany przez powstańców wielkopolskich na lotnisku we Frankfurcie nad Odrą.

1923-Swój początek miał strajk 50 tysięcy robotników przemysłu włókienniczego w Łodzi, Białymstoku i Bielsku Podlaskim.

1928-Powstanie Ligi Ochrony Przyrody.

1943-Likwidacja obozu pracy dla rzemieślników żydowskich w Zabłociu w dawnym województwie wołyńskim przez Niemców, rozstrzeliwując 101 więźniów.

1944-Powstanie Rady Jedności Narodowej.

1966-Odmówienie przez władze PRL wydania paszportu prymasowi kardynałowi Stefanowi Wyszyńskiego na wyjazd do Watykanu na oficjalne obchody uroczystości związane z milenium chrztu Polski.

1970-Premiera filmu Nowy w reżyserii Jerzego Ziarnika.

1974-Dokonanie jedynego oblotu w historii odrzutowego samolotu rolniczego PZL-M-15 (Belphegor).

1986-Aresztowany został w Gdańsku Bogdan Borusewicz, działający od roku 1982 w ukryciu.

1988-Premiera filmu Pan Samochodzik i praskie tajemnice w reżyserii Kazimierza Tamasa.

1991-Demontarz pomnika Iwana Koniewa w Krakowie.

1995-Premiera filmu Spis cudzołożnic w reżyserii Jerzego Stuhra.

10.I.2019 (Czwartek)

1569-Zawarcie na zamku w Lublinie unii polsko-litewskiej, zwanej jako Unia Lubelska.

1723-Poświęcenie Kościoła Trójcy Przenajświętszej w Drohiczynie.

1765-Powołanie przez Króla Stanisława Augusta Poniatowskiego Komisji Menniczej, dająca początek Mennicy Polskiej.

1899-Na łamach krakowskiego czasopisma “Życie” ukazał się esej Corfiteor Stanisława Przybyszewskiego, który w późniejszym czasie stał się manifestem polskiego modernizmu.

1935-W stoczni gdyńskiej zwodowano ORP Newa.

1940-Niemieccy Volksdeutsche dokonali ostatniej egzekucji w lesie Barbarka pod Toruniem. Od 28 października 1939 dokonano łącznie tam 600-1200 przedstawicieli polskiej inteligencji oraz elit gospodarczo-politycznych z samego Torunia i jego okolic.

1957-W miejscu rozformowanej Głównego Zarządu Informacji, została sformowana Wojskowa Służba Wewnętrzna.

1967-Emisja pierwszego odcinka programu telewizyjnego Latający Holender.

1982-W czasie trwania stanu wojennego została przywrócona łączność telefoniczna w miastach.

1983-Premiera filmowej komedii Filip z Konopi w reżyserii Józefa Gębskiego.

1989-Reaktywacja Towarzystwa Gimnastycznego “Sokół”

1998-W Słupsku doszło do śmiertelnego pobicia przez policjanta 13-letniego kibica koszykówki, co skutkowało trwającymi kilka dni zamieszkami w mieście.

2008-Rada Miasta uchwaliła Status Miasta Społecznego Warszawy.

11.I.2019 (Piątek)

1266-Po śmierci Świętopełka II Wielkiego księcia Gdańskiego rozpoczęła się walka o sukcesję między synami Mściwojem i Warcisławem.

1386-Poselstwo szlachty polskiej zawarło na Zamku w Wołkowysku umowę z księciem litewskim Władysławem Jagiełłą, na mocy której on miał przejąć tron polski oraz ożenić się z Jadwigą Andegaweńską.

1397-Wydanie bulli przez papieża Bonifacego o utworzeniu wydziału teologicznego Akademii Krakowskiej (Uniwersytet Jagielloński).

1558-Spowodowana przez sztorm na Bałtyku powódź całkowicie zniszczyła Łebę. Miasto zostało odbudowane po drugiej stronie rzeki.

1582-Założenie seminarium duchownego w Wilnie (Przeniesione w roku 1945 do Białegostoku)

1789-Kazimierz Nestor Sapieha objął tytuł wielkiego mistrza loży masońskiej Wielkiego Wschodu Narodowego Polski.

1906-Otwarcie konsulatu Stanów Zjednoczonych w Toruniu.

1917:

  • Debiut na scenie Teatru Apollo w Poznaniu Eugeniusza Bodo.

  • Zostaje przedstawiona przez Ignacego Jana Paderewskiego koncepcja utworzenia Stanów Zjednoczonych Polski.

1919-Wydany został dekret przez naczelnika państwa Józefa Piłsudskiego o obowiązkowym ubezpieczeniu pracowników na wypadek choroby (Na tym dekrecie powstał w roku 1934 Zakład Ubezpieczeń Społecznych).

1924-Sejm II RP przyjął ustawę rządu Władysława Grabskiego o naprawie skarbu państwa i reformie waluty (Z tej reformy została zmieniona waluta z marka polskiego do obowiązującego do czasów dzisiejszych polskiego złotego).

1940-Padł Polski rekord zimowej temperatury, w Siedlcach pod Warszawą zanotowano –41 stopni Celsjusza, co jest uznawany jako najniższa temperatura w historii polski.

1946-Atak UPA na Cisną i dokonanie przez Upowców masakry na mieszkańcach miejscowości.

1947-Do Polski przybyli Irena Curie (Córka Marii Skłodowskiej-Curie, w roku 1935 rok po śmierci Marii otrzymała ona nagrodę nobla z zakresu fizyki za odnalezienie sztucznej promieniotwórczości) z mężem Fryderykiem Joliot-Curie.

1949-Likwidacja przez władze ministerstwa ziem odzyskanych.

1951-Powołanie Centralnego Zarządu Kopalnictwa Rud Żelaza z siedzibą w Częstochowie.

1957-Profesor Tadeusz Kotarbiński został prezesem Państwowej Akademii Nauk.

1960-Premiera filmu kinowego Zobaczymy się w Niedzielę w reżyserii Stanisława Lenartowicza.

1962-Odbyła się premiera filmu z gatunku kryminalnego Dotknięcie Nocy w reżyserii Stanisława Barei.

1973-Swoją premierę telewizyjną ma pierwszy odcinek serialu telewizyjnego Gruby w reżyserii Wojciecha Fiwka.

2006-Swój początek ma kryzys sejmowy.

Kalendarium opracował Jacek Furman

 

 

Dodaj komentarz