80 lat Huty Stalowa Wola

0
449

W 2018 roku Huta Stalowa Wola będzie obchodziła swoje 80 urodziny.

Początek lat trzydziestych XX wieku i niemiecka okupacja.

Budowa zakładów południowych została zapoczątkowana w roku 1937 w ramach budowy Centralnego Okręgu Przemysłowego, obejmujący obszar od Kozienic do granicy z ówczesną Czechosłowacją, w bezpiecznej odległości od granicy z Niemcami (od 17 stycznia 1933 roku z III Rzeszą) i granicy ze Związkiem Radzieckim, ZP były jedną z najważniejszych inwestycji COP, w tym czasie była realizowana budowa przez francuski Alstom elektrowni Stalowa Wola. Przeznaczeniem Zakładów była produkcja artyleryjska, budowę rozpoczęto od podstaw, na terenie wykarczowanej puszczy sandomierskiej, wykupionej wcześnie od właściciela Ferdynanda Kińskiego w marcu 1937 roku. Uroczystego otwarcia oficjalnie dokonał Prezydent RP Ignacy Mościcki 14 czerwca 1939 roku, a kilka dni później została otwarta elektrownia Stalowa Wola. Produkował wtedy niezbędną do produkcji sprzętu artyleryjskiego stal szlachetną, sprzęt zbrojeniowy ( w tym działa Bofors) oraz sprzęt rolniczy. Poczyniono też starania w celu uzyskania od Szwedów licencji na produkcję nowoczesnych jak na tamte czasy turbin parowych. Umowa ze stroną Szwedzką została podpisana, jednak Szwedzi zaniechali z przekazaniem niezbędnych dokumentacji do wybuchu II wojny światowej przez to podjęcie próby produkcji turbin parowych w HSW nie doszła do realizacji. W ekspresowym tempie trwała budowa osiedla przyfabrycznego Stalowa Wola (Trwała ona w latach 1937-1939, w ówczesnej przyszłości planowano rozbudować osiedle o kościół, halę targową oraz portu na Sanie, drugi plan rozbudowy Stalowej Woli nie doczekał się realizacji z powodu wybuchu wojny we wrześniu 1939 roku). W czasie kampanii wrześniowej Niemcy nie bombardowali zakładów, bowiem wiedzieli, że te zakłady należały do jednych z najnowocześniejszych w Europie, więc zakłady zostały przejęte przez Niemców i włączone do koncernu Hermann Goring Werke. Produkowali tam działa przeciwlotnicze o kalibrze 88 milimetrów. W 1 sierpnia 1944 roku zakłady południowe i osiedle Stalowa Wola zostały wyzwolone przez Armię Czerwoną, ZP były wówczas największym zakładem przemysłu ciężkiego w tej części Polski zajętej przez Rosjan. Po II wojnie światowej, w 1948 zakłady południowe zmieniają nazwę na obowiązującą do dzisiejszych czasów Huta Stalowa Wola. Produkcja obejmowała głównie armaty i haubice na licencji radzieckiej.

Huta Stalowa Wola w okresie PRL

W przełomie lat sześćdziesiątych i siedemdziesiątych XX wieku. Zarząd główny HSW nawiązał współpracę z zachodnimi firmami i powiększyła swój zakres produkcji o maszyny budowlane zupełnie nową gałąź polskiego przemysłu. Dzięki współpracy kooperacyjnej z firmami zachodnimi ( głównie to były firmy Niemieckie, Brytyjskie, Amerykańskie) uzyskano niezbędne technologie do produkcji spycharek gąsienicowych i ładowarek kołowych. Pod koniec roku 1974 HSW otrzymało oznaczenie Order Sztandaru Pracy I Klasy. W latach osiemdziesiątych HSW stała się znaczącym producentem sprzętu wojskowego ( W tym sprzęt artyleryjski i opancerzonych transporterów), a także stali jakościowej dla potrzeby niemal całego kraju. Ryszard Kukliński w swojej mapie Kuklińskiego wskazał Stalową Wolę jako cel amerykańskich bomb atomowych w ewentualnym wybuchu wojny pomiędzy Stanami Zjednoczonymi, a Związkiem Radzieckim. 29 kwietnia 1988 roku w HSW rozpoczęła się pierwsza fala strajków, która objęła swój zasięg na całą Polskę, zorganizowanych przez ponownie zdelegalizowany związek zawodowy “Solidarność”.

Lata 90-te XX wieku

Pod dokonanych przemianach w roku 1989 natychmiast przystąpiono do prywatyzacji spółki, aż w dniu 15 lipca 1991 roku zakład stał się jednoosobową spółką akcyjną HSW S.A, w której większość udziałów przypadło skarbu państwa. Pod względem organizacyjnych zakład został przeorganizowany w Grupę Kapitałową złożoną ze spółki dominującej i jej spółek zależnych.

Czasy współczesne

W wyniku prywatyzacji huty stalowa wola, zakład ten stał się największym polskim producentem maszyn budowlanych. Wieloletnie doświadczenie w zakresie produkcji wojskowej, uczyniła też HSW S.A, wiodącego producenta dla krajowego sytemu obronnego. Produkcja i sama sprzedaż maszyn budowlanych została przekazana w roku 2004 do nowo powstałej spółki HSW-Trading Sp. z .o.o. Produkowane w HSW maszyny budowlane sprzedawane są pod marką HSW. 1 kwietnia 2007 roku spółka HSW-Trading została włączona do struktur Huty Stalowa Wola S.A. W 2008 roku na skutek kontraktu z MON rozpoczęto rozwijanie produkcji wyrobów wojskowych, takich jak na przykład samobieżna armatohaubica Krab, transporter minowania narzutowego Kroton oraz najnowszy wyrób Centrum Produkcji Wojskowej (jest częścią huty) wyrzutnia rakiet Langusta. Z dniem 18 stycznia 2011 roku zostało podpisane porozumienie wstępne w Pekinie w sprawie zakupu części cywilnej HSW przez koncern Chiński Guangxi LiuGong Machinery, która z dniem 1 lutego 2012 część produkująca maszyny do użytku cywilnego została zakupiona przez LiuGong. Dzięki temu, spółka w okresie lat 2012-2016 przeprowadziła inwestycje niezbędne do zwiększenia możliwości produkcji zbrojeniowej i unowocześnienia zakładu. 2 kwietnia 2012 roku HSW zakupiła 100 procent udziałów w fabryce samochodów ciężarowych i specjalizowanych podwozi przeznaczonych do potrzeb wojskowych Jelcz-Komponenty ( Dawniej Jelcz produkował autobusy dla potrzeb cywilnych). A w marcu 2016 HSW przejmuje prawie już upadłą spółkę sanockiego Autosanu ( Specjalizująca się w produkcji Autobusów dla potrzeb cywilnych i wojskowych). Następnie HSW weszła w skład Polskiej Grupy Zbrojeniowej mieszczącej się w Radomiu, mającej być największym producentem polskim broni. HSW wzięła udział w budowie działa samobieżnego o kalibrze 155 mm na podstawie kołowej Kryl. W roku 2016 w hucie ukończono rozbudowę lufowni w celu potrzeb programu haubicoarmaty Krab, co umożliwia produkcję luf kalibru 155 mm i długości do 11 metrów, z tego powodu HSW przyłączyła się do nielicznych producentów w Europie Zachodniej posiadających takie możliwości.

Kolonia Robotnicza w Stalowej Woli
Mapa Stalowej Woli z lat 1938-1945
Gdyby nie wybuch II wojny światowej, Stalowa Wola inaczej by wyglądała, był to projekt dwóch polskich architektów- Bronisława Rudzińskiego i Stefanii Skibniewskiej
Niezrealizowany przez wybuch wojny w 1939 roku projekt pierwszego kościoła w Stalowej Woli w ramach drugiego planu rozbudowy miasta
Niezrealizowany przez wybuch II wojny światowej projekt hali targowej
Pierwotny projekt dyrekcji Zakładów Południowych z roku 1937
Wybitny polski chemik, wynalazca nawozów sztucznych, a w latach 1926-1939 Prezydent RP Ignacy Mościcki oficjalnie w dniu 14 czerwca 1939 roku otworzył Zakłady Południowe w Stalowej Woli
Zbudowana w stylu art deco budynek dyrekcji Huty Stalowa Wola
Mapa pułkownika Kuklińskiego wyraźnie wskazuje Stalową Wolę jako cel amerykańskich bomb jądrowych

Jacek Furman

 

Dodaj komentarz