Kalendarium Historyczne 29.XI-4.XII.2018

29.XII.2018 Czwartek

• 1587- Wojska arcyksięcia Maksymiliana III Habsburga, który miał aspiracje do bycia królem polski, zakończyły nieudane oblężenie Krakowa.

• 1662-Hetman polny litewski Wincenty Korwin Gosiewski został zabity przez członków Związku Braterskiego.

• 1766-Sejm Czaplica zakończył swoje obrady.

• 1813-Kapitulacja Wolnego Miasta Gdańsk przed wojskami rosyjskimi.

• 1830-Nocą młodzi słuchacze Szkoły Podchorążych Piechoty pod dowództwem porucznika Piotra Wysockiego, razem z uzbrojoną ludnością cywilną rozpoczęli trwające do 21 października 1831 roku powstanie listopadowe ( Artykuł o P o powstaniu listopadowym jest osobny).

• 1860-W trzydziestą rocznicę wybuchu powstania listopadowego, po raz pierwszy została wykonana pieśń: “Boże coś Polskę” w poprawionej wersji przez Antoniego Goreckiego w dawnym kościele oo. Karnelitów na Lesznie w Warszawie.

• 1910-Lewicujący studenci Uniwersytetu Jagiellońskiego nie dopuścili do wykładu ks. Kazimierza Zimmermanna, w odpowiedzi na niedopuszczenie do wykładu, trzech relegowano, szesnastu zostało ukaranych, a 36 studentów otrzymało upomnienia, co efektem tego doprowadzenie do wybuchu strajków studentów, po którym uczelnia była przez jakiś czas zamknięta.

• 1919:

• Brygadier Józef Piłsudski obejmuje urząd głowy państwa jako Tymczasowy Naczelnik Państwa. Ten urząd piastował do 20 lutego 1919 roku, kiedy to przez sejm ustawodawczy został zatwierdzony jako Naczelnik Państwa.

• Otwarcie kawiarni artystycznej Pod Picadorem w Warszawie.

• 1920-Do użytku została oddana w Bytomiu elektrociepłownia Szombierki.

• 1936-Zwodowanie Stawiacza min ORP Gryf

• 1939-Nocą z 29 na 30 listopada spalą Niemcy Wielką Synagogę w Oświęcimiu.

• 1944-Premierem RP na uchodźctwie został Tomasz Arciszewski.

• 1945-Następuje II atak UPA na Birczę koło Przemyśla.

• 1957-W Warszawskim Teatrze Dramatycznym miała miejsce światowa prapremiera “Iwona, księżniczka Burgunda”, której autorem jest Witold Gombrowicz

• 1972-Sejm PRL uchwalił reformę o władzy terenowej. Zlikwidowano ponad 4 tysięcy gromad i osiedli, wprowadzając w ich miejsce gminy, które istniały do roku 1954, na terenie każdej z ponad 2 tysięcy gmin miał stanąć naczelnik, który podlegał bezpośrednio wyższym organom władzy państwowej.

• 1975-Do użytku została oddana Rafineria Nafty Gdańsk.

• 1987-W całym PRL odbyło się nieważące referendum na temat dalszych reform gospodarczych i demokratyzacji życia społecznego w PRL.

• 1989-Rozwiązano, utworzoną zaraz na początku władzy komunistycznej Zjednoczenia Stronnictwa Ludowego.

• 1990-Całkowicie zniesiono restrykcję w sprzedaży napoi alkoholowych. Wódkę można było znowu przed godziną 13.00.

• 2000-Został utworzony system Biura Informacji kredytowej.

30.XI.2018 Piątek

• 1286- Zawarcie ostatecznej ugody między księciem krakowskim Leszkiem Czarnym z biskupem Pawłem z Przemankowa.

• 1409-W Brześciu nad Bugiem rozpoczęła się narada wojenna o charakterze tajnym między królem Władysławem II Jagiełłą, a wielkim księciem Witoldem ( Jest to czas Wielkiej Wojny z zakonem krzyżackim 1409-1411)

• 1432-Wygrana wojsk koronnych nad zbuntowanymi siłami wielkiego księcia litewskiego Świdrygiełły w pierwszej bitwie pod Kopystrzyniem na Podolu.

• 1655-Król Polski Jan II Kazimierz Waza wydaje Uniwersał opolski zachęcający do powstania Polaków przeciwko Szwedom.

• 1794-Poprzez decyzję władz rozbiorowych w Warszawie zostaje zamknięta Szkoła Rycerska

• 1905-Powstaje pierwszy w Polsce dom zakonny Saletynów.

• 1930-W Grudziądzu nad Wisłą został uroczyście odsłonięty pomnik wojska polskiego.

• 1938-W Zakopanem doszło do podpisania umowy granicznej między Polską, a Słowacją, na której do Polski zostały przyłączone wsie Jaworzyna Tatrzańska i Leśnica Pienińska.

• 1939-Niemcy wypędzają z Inowrocławia 1000 polskich rodzin (Początek Okupacji Niemieckiej ziem polskich)

• 1942-Żołnierze Gwardii Ludowej (Od stycznia 1944 roku Armia Ludowa) dokonali napadu na Komunalną Kasę Oszczędności, dzięki tym pieniądze pochodzące z tego napadu zostały przeznaczone na dalszą działalność konspiracyjną i propagandowo Gwardii Ludowej.

• 1949-Utworzenie w Częstochowie Politechniki Częstochowskiej.

• 1954-Na antenie Programu I Polskiego Radia została wyemitowana prapremiera audycji Kronika sportowa.

• 1960-Zakończenie napełnienia Zbiornika Koronowskiego.

• 1972-Równo 46 lat temu wystartowała emisja magazynu telewizyjnego Studio 2.

• 1974-Otwarcie Linii Hutniczo-Siarkowej (LHS) najdalej wysuniętej linii szerokotorowej (1585 szerokość toru rosyjskiego). Linia ta zaczyna się w Sławkowie pod Katowicami, a kończy się w Hrubieszowie mostem granicznym z Ukrainą (dawniej ZSRR). Linia ta przebiega przez: Sławków, Olkusz, Sędziszów, Jędrzejów, Staszów, Nowa Dęba, Nisko, Biłgoraj, Zwierzyniec, Szczebrzeszyn, Zamość, Hrubieszów, Gródek.

• 1988-odbyła się telewizyjna debata między Lechem Wałęsą a Alfredem Miodowiczem.

• 1991-Premiera filmu “Zakład” reżyserem tego filmu jest Teresa Kotlarczyk.

• 2004-Instytut Pamięci Narodowej ponownie wszczyna śledztwo w sprawie zbrodni katyńskiej. Na Podhalu dochodzi do trzęsienia ziemi o sile 3,6 do 4,7 skali Richtera.

• 2016- Katarzyna Mazurek kapitan marynarki została pierwszą kobietą w historii polskiej wojskowości, która objęła dowodzenie okrętem Marynarki Wojennej ORP Lublin.

1.XII.2018 Sobota

• 1338-W Kościele pod wezwaniem św. Jana papiescy sędziowie ogłosili pozew w sprawie zatargu między królem Polski Kazimierzem III Wielkim, a zakonem Krzyżackim o ziemię chełmińską i dobrzyńską. W tym dokumencie została po raz pierwszy została oficjalnie opisana Warszawa.

• 1469-Na Sejmie w Piotrkowie, wielki mistrz zakonu krzyżackiego Henryk Reuss von Plausen, składa hołd lenny królowi Kazimierzowi IV Jagiellończykowi.

• 1637-Książę Jeremi Wiśniowiecki poślubił w archikatedrze Lwowskiej Gryzeldę Zaymoską.

• 1774-W Dukli na Podkarpaciu odbył się ślub i jedno z największych wesel w Polsce. Pobrali się Stanisław Szczęsny Potocki i Józefina Amalia Mniszchówna.

• 1810-Prezydentem Krakowa zostaje Stanisław Kostka Zarzecki.

• 1830-Powstaje Klub Patriotyczny.

• 1846-Kolej Warszawsko-Wiedeńska dociera do Częstochowy.

• 1881-Rozpoczyna się wydobycie w późniejszej KWK “Centrum” w Bytomiu.

• 1916-Legiony Polskie Piłsudskiego wkraczają do Warszawy.

• 1918:

• PSL “lewica” łączy się z PSL “Piast”, tworząc Polskie Stronnictwo Ludowe.

• Szachownica Lotnicza została oficjalnie oznaką polskiego lotnictwa wojskowego.

• 1921-Rozpoczyna się pierwsza produkcja w Polsce lamp elektronowych przez przedsiębiorstwo Radjopol.

• 1939-W okupowanej przez władze niemieckie w Warszawie zostało wydane rozporządzenie o noszeniu przez wszystkich Żydów opasek z Gwiazdą Dawida.

• 1944-Premiera pierwszego wydania Polskiej Kroniki Filmowej.

• 1945-Mieszkańcy Grójca zaatakowali w celu odbicia więźniów politycznych więzienia, co spotkało się niemal z ostrą reakcją MBP i rozgłosem w Kraju.

• 1962-W związku z budową trasy W-Z i poszerzeniem ulicy. Leszno( W czasach Komunizmu ta ulica nazywała się Al. Karola Świerczewskiego) warszawski kościół Narodzenia Najświętszej Maryi Panny, został przesunięty w nocy z 30 listopada na 1 grudnia o 21 metrów do tyłu.

• 1963-W Ursusie w miejscowym zakładzie mechanicznym wyprodukowany został 100-tysięczny ciągnik.

• 1970-Kazimierz Górski objął stanowisko selekcjonera reprezentacji Polski w piłce nożnej. Cztery lata później reprezentacja polski zajęła trzecie miejsce pokonując Brazylię 1:0, strzelcem bramki był Grzegorz Lato, który strzelił 7 bramek stając się królem strzelców mistrzostw świata 1974 roku w RFN.

• 1971-47 lat temu ukazało się pierwsze wydanie kieleckiego Echo Dnia.

• 1980-Władze sowieckie z towarzyszem Leonidem Breżniewem przekazują plan inwazji na Polskę pod pretekstem manewrów Układu Warszawskiego dwóm generałom Tadeuszowi Hupałowskiemu i Franciszkowi Puchale.

• 1986-Odbyła się premiera filmu “Tanie Pieniądze” w reżyserii Tomasza Langrena.

• 1993-Inauguracja działalności Katolickiej Agencji Informacyjnej (KAI)

• 2008-W Poznaniu rozpoczęła się Konferencja ONZ w sprawie zmiany klimatu.

2.XII.2018 Niedziela

• 1655-kapitulacja Torunia w czasie potopu szwedzkiego.

• 1789-W czasie trwania obrad sejmu czteroletniego, odbyła się czarna procesja.

• 1853-Jan Zeh otrzymał patent na destylacje ropy naftowej.

• 1900-Debiut aktorki teatralnej Mieczysławy Ćwiklińskiej na scenie teatralnej.

• 1914-Zaczyna się bitwa pod Limanową (Początek pierwszej wojny światowej).

• 1924-Podbydgoski Solec Kujawski zmienia nazwę na Solec Kujawski.

• 1938-Eugeniusz Kwiatkowski wicepremier i minister skarbu ogłasza, swój 15 letni plan gospodarczy.

• 1942-W Pobikrach na Podlasiu Niemcy rozstrzelali 106 Żydów z Ciechanowa.

• 1944-Lubelski Sąd Specjalny skazał na karę śmierci 5 zbrodniarzy z Majdanka.

• 1946-Ukraińskie oddziały UPA wysadziło 8 mostów kolejowych na odcinku linii kolejowej Zagórz-Szczawne.

• 1960-Sejm PRL przyjmuje uchwałę o przekształcaniu Komitetu do spraw Radiofonii w Komitet do Spraw Radia i Telewizji (Poprzedniczka KRRIT)

• 1980-Edward Gierek przestał być przewodniczącym komitetu centralnego PZPR i natychmiast usunięty z tej partii.

• 1981-SB dokonało pacyfikacji studentów, którzy okupowali Wyższą Szkołę Pożarniczą w Warszawie.

• 1989-Prezydent Wojciech Jaruzelski składa wieniec w miejscu upamiętnienia zamordowania górników w KWK ”Wujek” w Katowicach (Tragedia w “KWK” Wujek wydarzyła się w czasie ogłoszonego przez Jaruzelskiego stanu wojennego).

• 1991-Polska jako pierwsze państwo na świecie uznała niepodległość Ukrainy.

• 2006-Hanna Gronkiewicz-Waltz została zaprzysiężona na prezydenta Warszawy ( jej rządy w Warszawie doprowadziły do rabunku kamienic)

• 2013-Otwarcie polsko-ukraińskiego przejścia granicznego Budomierz-Hruszów.

3.XII.2018 Poniedziałek

• 1266-Najprawdopodobniej został otruty książę wrocławski Henryk III Biały, który osierocił swojego ośmioletniego syna Henryka IV Probusa.

• 1375-Zostaje mianowany książę legnicki Wacław II przez papieża Grzegorza XI na biskupa lubuskiego.

• 1425-Husyci czescy dokonują spalenia obu kościołów w Bardzie i walnie przyczynili się do ograbienia klasztoru cysterskiego w kamieńcu Ząbkowickim (Czas wojen husyckich).

• 1625-Klęska wojsk koronnych w bitwie pod Kiesią (czas V wojny polsko-szwedzkiej).

• 1725-Podpisanie przez Ordynata Tomasza Józefa Zaymoskiego aktu lokacyjnego Józefowa pod Biłgorajem.

• 1733-W Opatowie koło Sandomierza została zawiązana lokalna konferencja w obronie wolności elekcji (Wojna o sukcesję polską).

• 1830-Zmieniona składem Rada Administracyjna Królestwa Polskiego przekształca się w Rząd Tymczasowy (Powstanie Listopadowe).

• 1918-W Poznaniu swoje obrady rozpoczyna Polski Sejm Dzielnicowy.

• 1940-Delegatem Rządu na Kraj zostaje Cyryl Ratajski.

• 1943-Na podwórzu spalonego domu przy ulicy. Puławskiej 21/23 obok nieistniejącej już zajezdni tramwajowej przy ul. Puławskiej 13 zostało rozstrzelanych przez Niemców 113 więźniów Pawiaka.

• 1945-Utworzenie przedsiębiorstwa państwowego Centrali Produktów Naftowych (CPN), który istniało do roku 1999, kiedy to przedsiębiorstwo zostało przekształcone w Polski Koncern Naftowy “Orlen” (PKN “ORLEN”).

• 1951-Otwarcie Pałacu Młodzieży w Katowicach.

• 1957-Wystartowała Telewizja Katowice.

• 1961-Stanisław Jaros z zawodu elektryk usiłował dokonać drugiego zamachu bombowego na przebywającego w Sosnowcu pierwszego sekretarza KC PZPR Władysława Gomułkę. Bomba zbyt późno odpaliła zabijając jednego mężczyznę i ciężko zraniła dziecko.

• 1984-Odbyła się premiera filmu przygodowego “Tajemnica starego ogrodu” w reżyserii Juliana Dziedziny.

• 1992-Powstanie Federacji Rodzin Katyńskich.

• 2014-Otwarcie Muzeum Ognia w Żorach.

4.XII.2018 Wtorek

• 1337-Na biskupa warmińskiego mianowany został Herman z Pragi

• 1401-Na zamku w Bieczu doszło do zaręczyn Króla Władysława II Jagiełły ze, swoją drugą żoną Anną Cylejską.

• 1515-Pożar miasteczka Biecz.

• 1520-W Bydgoskim sejmie został zatwierdzony wydany w dniu 7 stycznia tego roku przez króla Zygmunta Starego przywileju toruńskiego, w którym głównym zadaniem było przymusowe wprowadzenie pańszczyzny , w ciągu jednego dnia w tygodniu, w miejsce 2-4 dni w roku.

• 1582-W Zdobytych Inflantach przez Króla Stefana Batorego erygowano biskupstwo wendeńskie.

• 1605-Król Zygmunt III Waza, spotyka się na krakowskich błoniach, z przybyłą z Wiednia swoją przyszłą, drugą żonę, arcyksiężną austriacką Konstancją Habsburżańską. Przyszła królewska para wjechała uroczyście orszakiem do Krakowa, gdzie tam 11 grudnia odbył się ślub.

• 1862-Otwarcie Linii kolejowej Warszawa-Bydgoszcz.

• 1926-Roman Dmowski w wyniku zamachu majowego utworzył Obóz Wielkiej Polski, utworzono polską ligę piłkarską.

• 1927-Swoje nadawanie rozpoczyna Polskie Radio Katowice.

• 1930-Upada drugi rząd Józefa Piłsudskiego. Funkcję premiera obejmuje Walery Sławek.

• 1941-Niemieckie władze okupacyjne wydały rozporządzenie o utworzeniu na terenach przyłączonych do Niemiec sądów doraźnych dla Polaków i Żydów

• 1942:

• Powstaje “Żegota” czyli Rada Pomocy Żydom.

• We wsiach Pantalowice i Hadle Szklarskie Niemcy zamordowali dziewięciu Polaków pomagających Żydom.

• 1944-Niemcy pacyfikują i zarządzają masakrę na 15 mieszkańców wsi Zawadki w powiecie myślenickim.

• 1955-Otwarcie planetarium śląskiego w Chorzowie.

• 1956-Dokonano reaktywacji Związku Harcerstwa Polskiego (ZHP)

• 1961-Uruchomiono Elektrociepłownię “Siekierki” w Warszawie.

• 1968-Otwarcie stadionu zimowego w Tychach.

• 1971-Premiera filmu “Mały” w reżyserii Juliana Dziedziny.

• 1991-Zgodnie z zarządzeniem ministra łączności w miejsce Polska Poczta, Telegraf i Telefon zostały powołane dwa podmioty gospodarcze: Państwowe Przedsiębiorstwo Użyteczności Publicznej Poczta Polska oraz powołano Spółkę Akcyjną Skarbu Telekomunikacja Polska (W 2010 roku TP SA zostało przejęte w całości przez Orange).

• 1998-Premiera komedii wojennej “Złoto dezerterów” w reżyserii Janusza Majewskiego.

• 2003-Śmigłowiec MI-8 z premierem Leszkiem Millerem rozbija się pod Piasecznem, w wyniku tego zdarzenia rannych zostało 14 osób z pośród 15 członków załogi.

• 

  

Kalendarium opracował Jacek Furman