Tradycja szopek bożonarodzeniowych sięga odnośnie teatrzyków kukiełkowych, jasełek które sięgają czasów średniowiecza. Pierwsza szopka powstała w roku 1223, a wykonał ją Św. Franciszek w miejscowości Greccio. Różnią się przede wszystkim wyglądem, oraz czasem jej wykonania z którego pochodzą tak jak na przykład polska szopka krakowska wystawiona już w pierwszy czwartek grudnia. Źródło zdjęcia: www.kurierlubelski.pl

Narodzenie pańskie-inaczej Święta Bożego Narodzenia- według tradycji religii chrześcijańskiej- jest to święto, które upamiętnia przyjście na świat Jezusa Chrystusa. W kościele katolickim jest stałą uroczystością liturgiczną przypadająca na dzień 25 grudnia. Jest poprzedzanie okresem czterotygodniowym zwanym adwentem. W chrześcijaństwie jest to święto nakazane. W Kościołach schizmy wschodniej (Głównie Cerkiew Grekokatolicka i Kościół Prawosławny), które stosują nadal liturgię według kalendarza juliańskiego Narodzenie Pańskie przypada 7 stycznia (wg. Kalendarza gregoriańskiego) w 25 grudnia (wg. Kalendarza juliańskiego)

Kiedy tak naprawdę obchodzono święta

Ścisłe obchody narodzin Jezusa podobnie jak i umieszczenie go w kalendarzu liturgicznym w dniu 25 grudnia jest nadal dyskutowaną kwestią przez uczonych. Według dostępnych źródeł święto zostało wprowadzone w Starożytnym Rzymie w IV lub pod koniec wieku III naszej ery. Z oficjalnych przekazów Ojca Kościoła Świętego Mnicha Klemensa Aleksandryjskiego było wiadome, kiedy i gdzie się tak naprawdę narodził się Jezus Chrystus: Przypuszczalne daty jego narodzin to: 19 Kwietnia, 20 maja, a Święty Mnich podał datę 17 listopada. W II wieku naszej ery w podbitym przez Rzymian Egipcie obchodzone było Święto Bożego Narodzenia w Pierwszym Perecie w dniu 6 stycznia, a dokładnie jedenastego dnia Tybi (Data urodzin boga słońca Ajona-był on patronem misteriów mitrastycznych czy Egipskiego boga śmierci i odrodzonego nowego życia Ozyrysa). Najstarszy kult sięga połowy III wieku przed naszą erą, który został nazwany przez Greków misteriami. Rocznica narodzin została przeniesiona w roku 353 przez kościół na dzień 25 grudnia (jest to dzień narodzin Rzymskiego Boga Mitry niepokalanego Boga Słońca, od niego w znacznym stopniu pochodzi imię Maryja- matki narodzonego Jezusa). Kult boga mitry był bardzo popularny w Rzymie i na Bliskim Wschodzie. Gdy w roku 311 cesarz Konstantyn ustalił Chrześcijaństwo jako religię całego Imperium Rzymskiego, pierwsi chrześcijanie, aby skutecznie osłabić kult Mitry przyjęli, iż dzień 25 grudnia będzie obchodzony jako dzień narodzin Chrystusa, a nie jako dzień narodzin Boga Słońca Mitry. Święta Bożego Narodzenia zostały szybko i chętnie zaakceptowane, ponieważ w tym samym dniu poganie (Niechrześcijanie) obchodzili święto Ajona-było to święto przesunięcia słońca, ponieważ na dzień 25 grudnia słońce zmienia położenie w punkcie obserwacyjnym ziemi. Celebracja tego święta odbywała się w podziemnym adytonie w nocy z 24 na 25 grudnia i około godziny północnej spełniano obrzędu konsekracyjne (Coś w stylu obecnej mszy pasterkowej). O poranku w 25 grudnia wierni brali udział z miejsca jego kultu, niosąc przy okazji statuetkę dziecka jako symbol narodzin Boga-Słońca przez dziewicę, która nosiła imię Tanit (Dea Caelestis) obca rzymska bogini (peregrina sacra).

Powstanie święta według biblii chrześcijańskiej

Przez ponad trzy wieki pierwsi chrześcijanie uznawały narodziny Chrystusa tylko i wyłącznie przez jego genealogię (por. Łk 3,23-38; Mt 1, 17), która potwierdzała Jezusa jako nowego Mesjasza. Nauczanie Kościoła katolickiego pierwszym i głównym świętem chrześcijaństwa była niedziela (Od tego czasu niedziela jest uznawana za dzień, w którym każdy chrześcijanin ma obowiązek być na mszy świętej) jako dzień wspomnienia misterium paschalnego. Od II wieku naszej ery do chrześcijańskich świąt doszedł coroczny obchód śmierci i zmartwychwstania Chrystusa- jest to również ważne święto chrześcijan nazwane Wielkanocą. W Cesarstwie Rzymskim świętowanie niedzieli jako wspomnienia światłości Chrystusa nadało chrześcijański sens nazwie tego dnia: “Dies solis” (Z tłumaczenia na polski znaczy dzień słońca). W tym okresie nie obchodzono więc świąt Bożego Narodzenia, a w szczególności nie interesowano się datą narodzin Chrystusa. Pierwszą zachowaną do czasów dzisiejszych wzmianką, która wskazywała istnienie publicznych celebracji liturgicznych święta narodzin Jezusa jest zawarta tam notatka w dziele Chronograf z roku 354 (napisana już w roku 336), to dzieło znajduje się obecnie w zbiorach Biblioteki Watykańskiej. Została tam umieszczona w części dzieła poświęconej wspomnieniom męczenników w tak zwanej Depositio Martynum. Przed wpisaną listą męczenników czczonych tego samego dnia (konkretnie VIII Calendas lanuarii, jest to zapis na dzień 25 grudnia) umieszczono tam zapis o narodzinach Chrystusa w Betlejem (Obecny obszar Izraela) w Judei, co potwierdza, że to była informacja o pierwszych obchodach przez chrześcijan święta narodzenia pańskiego. Prawdopodobnie to święto zostało przyjęte przez Kościół nad zwycięstwem cesarza Konstantyna Wielkiego na Maksencjuszem w roku 312 lub nad Licyniuszem w roku 324. Wtedy data powstania świąt przypadałaby nie wcześniej niż na rok 313. Jeżeli to święto było reakcją chrześcijan na podniesienie do rangi święta państwowego święta Natalis Solis Invicti (Dzień narodzin boga słońca) przez rzymskiego cesarza Aureliana, początki obchodów przez chrześcijan Świąt Bożego Narodzenia sięgają roku 300 naszej ery lub nawet roku 275.

Dzień 25 grudnia jako dzień Świąt Bożego Narodzenia

We wszystkich zawartych w Biblii ewangeliach nie jest wspominana data narodzin Chrystusa. Najstarszym obecnie znanym autorem, który pisał o narodzinach Jezusa Chrystusa jest Hipolit Rzymski. W datowanym na rok 204 komentarzem do księgi Daniela (4,23,3) napisał: Pierwsze przyjście Pana wcielonego, w którym narodził się w Betlejem miało miejsce ósmego dnia przed kalendami styczniowymi (W znaczeniu chodzi o dzień 25 grudnia). Dzień 25 grudnia opisał także rzymski historyk Sekstus Juliusz Afrykański w swojej Chronographai wydaną w roku 221. Istnieją także różne wyjaśnienia obrania tego święta jako dzień celebracji liturgicznej Bożego Narodzenia. Najbardziej popularną interpelacją wśród uczonych jest uznawana, jako że sami chrześcijanie nie znających, prawdziwej daty urodzenia Jezusa, obrali ten dzień jako datę symboliczną. Jest to obecnie dzień bardzo bliski dniowi, w którym występuje przesilenie zimowe. W zakresie wieku II-IV w dniu 25 grudnia obchodzony był dzień urodzin Mitry. Nakazem cesarza Aureliusza w roku 274, by w tym dniu obchodzono święto synkretycznego kultu Sol invictus-narodziny boga słońca. Świętowanie urodzin Boga-człowieka, Jezusa Chrystusa, który został nazwany “Słońcem sprawiedliwości” (MI 3,20), “Światłością świata” (J 8,12), “Światłem na oświecenie pogan” (Łk 2,32; por. Łk 1,78-79), było natychmiastową odpowiedzią chrześcijańską na ten kult pogański. Interperację tą poparli między innymi. H. Usener, B. Botte, H. Frank, J.A. Jungmann. Inni historycy starożytnego chrześcijaństwa tacy jak L. Duchesne, H. Engberding, L. Fendt, A. Strobel, uważają, że wybór daty był inspiracją apokryfami Nowego Testamentu. Które mówią, że poczęcie Chrystusa nastąpiło 25 marca. Stąd obliczono jego narodzenie powinno przypadać w dniu 25 grudnia. Joseph Ratzinger (Były papież Benedykt XVI) w swoim dziele zwraca tam uwagę, że fakt dnia 25 marca był dniem początkowym stworzenia świata według tradycji chrześcijańskiej, z związku z tym wydarzeniem chrześcijanie zaczęli obchodzić dzień 25 marca jako dzień zwiastowania pańskiego oraz jego męczeńskiej śmierci na krzyżu.

Dalszy rozwój święta

Święto liturgiczne Bożego Narodzenia rozpoczęło swoje rozprzestrzenianie od początku wieku IV w Kościele zachodnim w szybkim tempie. Sprzyjało temu przyjęcie go na cesarskim dworze Konstantyna Wielkiego. To święto wspierało przyjęcie dogmatu o bóstwie Jezusa Chrystusa ogłoszonego przez Sobór nicejski I (325 rok) i w tym samym sposobem było pomocą w walce z arianizmem, negującym naturę Chrystusa jako istotę Boską. Optat z Milewe dał swoje świadectwo obchodzenia święta Bożego Narodzenia w prowincji rzymskiej Afryka około 360 roku naszej ery. W Hiszpanii wspomina o nim synod w Saragossie około 380 roku oraz list napisany przez mnicha Bachariusza. Pod koniec wieku IV święto to zawitało do północnej Italii. Celebracja narodzenia pańskiego stała się popularna w wschodniej schizmie. Wcześniej na wschodzie obchodzono narodziny Chrystusa w dniu uroczystości Epifanii, która zawsze przypadała na dzień 6 stycznia każdego roku. Dzień ten na wschodzie jest uznawany jako dzień przesilenia zimowego. Świadectwo obchodów dnia Bożego Narodzenia w dniu 25 w Kapodocji około roku 370 dał Bazyli Wielki. W Konstantynopolu (Stolicy państwa Bizantyjskiego) około roku 380 mówił o nim Grzegorz z Nazjanzu .Jan Chryzostom w Antiochii wspomina w roku 386, Cyryl Aleksandryjski w roku 432 w rodzinnej Aleksandrii. W Jerozolimie (Miejsca pochodzenia religii chrześcijańskiej) w czasie odwiedzin Egerii i mieszkającego w Betlejem Hieronim ze Strydomu, gdzie znano tam tylko święto Epifanii. Boże Narodzenie w Jerozolimie zaczął obchodzić patriarcha Juwenal (418-458). Lecz ono zostało zniesione, a następnie ponownie wprowadzone w VI-VII wieku. W wschodnim chrześcijaństwie najdłużej święto Epifanii jako obchód narodzin Chrystusa zachował Kościół Ormiański. Boże Narodzenie tam zostało wprowadzone dopiero w roku 1306.

Niektóre wyznania chrześcijańskie które nie obchodzą świąt Narodzenia Pańskiego

  • Świadkowie Jehowy nie obchodzą świąt z kilka powodów. Twierdzą oni, że Jezus swoim naśladowcom nakazał obchodzenie tylko jednego święta- rocznicy wieczerzy pańskiej, potocznie nazwanej pamiątką śmierci Chrystusa, wiosną w dniu odpowiadającym 14 nisan. Uważają także, że względu na pochodzenie pogańskie święta, chrześcijanie nie powinni tego święta obchodzić, a kolejnym ich argumentem jest fakt, że 25 grudnia nie jest prawdziwą datą urodzin Jezusa.

  • Także Kościół Boży Dnia Siódmego odrzuca świętowanie Bożego Narodzenia argumentując jako praktykę uważaną za niebiblijną. Identycznie jak Kościół Adwentystów Dnia Siódmego, Który potwierdza, że jest wyraźny brak podstaw w biblijnej praktyce, a ponadto dzień 25 grudnia jest uznawany jako dzień niemożności ustalenia daty narodzin Chrystusa i ze względu na pochodzenie pogańskie tej daty.

  • Chrześcijańska Wspólnota Zielonoświątkowa jest jednym z mniejszości protestanckich które nie obchodzą świąt Bożego Narodzenia.

  • Pozostałe wspólnoty, które odrzucają święta to: Żydzi mesjanistyczni, Prawdziwy Kościół Jezusa, Iglesia ni Cristo, Kongresacja Chrześcijan, Chrześcijański Zbór w Stanach Zjednoczonych oraz też niektóre reformowane i fundamentalistyczne kościoły różnych wyznań, w tym też niektóre z ruchu uświęceniowego.

Zwyczaje świąteczne

Wigilia Bożego Narodzenia

W niektórych wyznaniach chrześcijańskich święta zaczynają się od wieczerzy wigilijnej w dniu 24 grudnia- poprzedzającego dzień narodzin Jezusa, zwanej w Polsce popularną Gwiazdką. Polską tradycją jest w tym dniu post jakościowy bezmięsny, ale w pewnych regionach polski obowiązuje post ścisły. Punktem kulminacyjnym jest uroczysta kolacja, która zaczyna się uroczystą modlitwą odczytaną przez głowę rodziny, następnie odbywa się tradycja łamania się opłatkiem i składanie sobie wzajemnie życzeń, do której tradycja nakazywała zasiadać do stołu zaraz po spadnięciu pierwszej gwiazdki, jest ona bezpośrednią pamiątką gwiazdy która prowadziła Trzech Króli do stajenki. Świętowanie Wigilii ani post tradycyjny w dniu 24 grudnia nie jest wspólne dla wszystkich chrześcijan na przykład protestanci nie zachowali specjalnych przepisów w stosunku do jedzenia lub do niejedzenia mięsna. Natomiast Prawosławnych obowiązuje ścisły post, aż do wigilijnej kolacji. Również w Polsce mniejszości wyznaniowe przestrzegają postu ścisłego ze względu na specyficzną tradycję kraju. Oficjalnie obowiązek postu został zniesiony w Kościele Katolickim w ramach podpisanego przez papieża Jana Pawła II Nowego Kodeksu Prawa Kanonicznego w roku 1983. Mimo to polski episkopat podtrzymywał dokumentem specjalnym aż do roku 2003- od tego czasu post jest jedynie zalecany.

Skąd się wzięła tradycja 12-stu potraw

Jest to polska tradycja kulinarna według przepisów kulinarnych bazowanej na przykładzie książki kucharskiej napisanej jeszcze za czasów Rzeczpospolitej Obojga Narodów Lemmis Vitry, która podaje, że liczba gości przebywających w tym czasie przy wigilijnym stole powinna być liczbą parzystą plus jeden talerz dla osoby nieobecnych, zmarłych, niespodziewanych przybyszów, samego dzieciątka. Natomiast nie ma zgodności wobec liczebności potraw na stole: według niektórych źródeł powinna wynosić ona 12, a w innych źródłach powinna być nieparzysta, generalnie 13 u magnatów, 11-u szlachty, 9-u mieszczaństwa, 13 potrawa jest górną potrawą. Ale według tradycji księcia J.O. Radziwiłła należy skosztować wszystkich ryb (Karp jest polską tradycją wigilijną)

Msza Pasterkowa

W noc poprzedzającą narodziny Jezusa najczęściej o północy w wszystkich kościołach katolickich rozpoczyna się uroczysta msza święta nazwana pasterką. Dzień 25 grudnia w Polsce nazwany jest Bożym Narodzeniem, a 26 grudnia drugi dzień świąt został nazwanym dniem św. Szczepana- był pierwszym chrześcijańskim męczennikiem poległym za wiarę chrześcijańską. Kolorem liturgicznym w okresie świąt jest kolor biały. W krajach o katolickiej, prawosławnej i protestanckiej pierwszy dzień świąt jest dniem wolnym od pracy. W większości krajów (w tym także w Polsce) drugi dzień świąt jest również wolnym od pracy (W Wielkiej Brytanii ten dzień jest nazywany Boxing Day).

Choinka występowała jako symbol trwania, odradzania się i płodności. Jako drzewko bożonarodzeniowe pojawiło w wieku XVI, lecz ono prawdopodobnie występowało już ono w okresie Adama i Ewy. Tradycja Choinek wywodzi się z Alzacji. Wielkim zwolennikiem choinek był Marcin Luter zalecając spędzanie świąt w domowym zaciszu. Od tego czasu stały się one popularne w Niemczech protestanckich, początkowo były one wieszane pod sufitem, czubek choinki był skierowany ku dołowi. Źródło: www.tapeciarnia.pl
Dzielenie się opłatkiem w czasie trwania wieczerzy wigilijnej nie jest tylko polską tradycją, można spotkać także na Słowacji, Litwie, Białorusi, Ukrainie, Czechach i we Włoszech. Jest on symbolem pojednania i przebaczenia, miłości i przyjaźni. Źródło zdjęcia:www.fakt.pl
Kolędy są pieśnią radosną noworoczną, które przyjęły powszechnie formę współczesną . Utrzymywane są one najczęściej w religijnej konwencji, początkowo one były utrzymywane poprzez ludowe tradycje, a w późniejszym okresie były komponowane przez wielu uzdolnionych kompozytorów. Zgodnie z kościelną liturgią kolędy zazwyczaj są śpiewane od mszy zwanej pasterką do święta Chrztu Pańskiego, w pierwszą niedzielę po święcie trzech króli. W Polskiej tradycji śpiewanie kolęd jest dopuszczone do dnia 2 lutego (Święto Matki Boskiej Gronicznej), na zdjęciu przykład jednej z popularnej kolęd w Polsce: „Wśród nocnej ciszy”. Źródło zdjęcia: www.youtube.com

Życzenia świąteczne

Z okazji świąt bożego narodzenia pragnę życzyć przede wszystkim dużo zdrowia, szczęścia i mądrości w życiu, dużo pociechy z życia oraz najważniejszego miłości w rodzinie i przede wszystkim mniej kłótni życzy wam wszystkim członek stowarzyszenia Stalowi Patrioci Jacek Furman

Świąteczny artykuł napisał Jacek Furman

 

Dodaj komentarz