Okres letni nie jest by膰 mo偶e najlepszym czasem na opowie艣ci o cierpieniu i martyrologii, ale to w艂a艣nie teraz przypada 75 rocznica najwi臋kszej ilo艣ci zbrodniczych atak贸w ukrai艅skich nacjonalist贸w聽 na Polak贸w zamieszkuj膮cych Kresy, Podkarpacie oraz cz臋艣膰 Ma艂opolski.

聽聽聽聽聽聽 11-12 lipca 1943 roku dosz艂o do kulminacji rzezi wo艂y艅skiej. W tych dniach szowini艣ci ukrai艅scy z OUN-UPA op臋tani zbrodnicz膮 ideologi膮 napadli na 99 polskich wsi na Wo艂yniu, morduj膮c co najmniej 3 tysi膮ce bezbronnych os贸b. Historycy oceniaj膮, 偶e liczba ofiar by艂a znacznie wy偶sza. Wed艂ug szacunk贸w polskich historyk贸w ukrai艅scy szowini艣ci wymordowali w latach 1943-1945 na Wo艂yniu i w Galicji Wschodniej ponad 100 tysi臋cy Polak贸w.

聽聽聽聽 Mordowano metodami, kt贸re nie mieszcz膮 si臋 w g艂owach zdrowych ludzi, oraz kt贸re trudno opisa膰 bez emocji, wzruszenia, a czasem nawet ch臋ci zemsty. Najtrudniej zrozumie膰 „win臋” polskich kobiet, starc贸w, ma艂ych dzieci, kt贸rym zadawano niewyobra偶alne cierpienia, tylko dlatego, 偶e byli „Lachami” lub „polskimi panami”. W zasobach cenzuralnych s艂贸w nie ma te偶 chyba wystarczaj膮co w艂a艣ciwych okre艣le艅, kt贸rymi da艂oby si臋 opisa膰 post臋powanie i metody dzia艂ania oprawc贸w.

Gdzie nale偶y szuka膰 genezy tego dramatu oraz jakie s膮 jego przyczyny?

聽聽聽聽聽 Wbrew pozorom nie powinni艣my si臋 skupia膰 tylko na latach 40- tych czy w og贸le okresie drugiej wojny 艣wiatowej. G艂贸wn膮 p艂aszczyzn膮, kt贸r膮 w tym przypadku nale偶y bra膰 pod uwag臋 by艂a wieloletnia wola Ukrai艅c贸w do utworzenia niepodleg艂ego pa艅stwa. Mi臋dzy innymi to by艂o jednym z powod贸w powstania w Wiedniu w lutym 1929 roku Organizacji Ukrai艅skich Nacjonalist贸w, w swojej dzia艂alno艣ci kieruj膮cej si臋 ideologi膮 integralnego ukrai艅skiego nacjonalizmu, d膮偶膮cej do zbudowania na ziemiach uznawanych przez ni膮 za ukrai艅skie niepodleg艂ego pa艅stwa o ustroju zbli偶onym do faszyzmu. W艂a艣nie za ukrai艅skie uznawa艂a ona ziemie II Rzeczpospolitej po艂o偶one na wsch贸d od Sanu, kt贸re licznie zamieszkiwali Polacy. Jednym z punkt贸w zapalnych by艂o zamordowanie przez OUN w czerwcu 1934 roku polskiego ministra spraw wewn臋trznych Bronis艂awa Pierackiego. To w艂a艣nie dzia艂acze tej organizacji podczas zjazdu Organizacji Ukrai艅skich Nacjonalist贸w w Berlinie podj臋li decyzj臋 o zorganizowaniu na niego zamachu. Morderstwo mia艂o by膰 odpowiedzi膮 na aresztowania, kt贸rych dokona艂y polskie w艂adze po nieudanym napadzie nacjonalist贸w ukrai艅skich na poczt臋 w Gr贸dku Jagiello艅skim.聽聽

聽聽聽聽聽 Koniec lat 30-tych to wzgl臋dny spok贸j w kontaktach polsko-ukrai艅skich. Na Kresach t臋tni艂o niemal sielskie 偶ycie. Polacy i Ukrai艅cy potrafili 偶y膰 w zgodzie. Wszystko do czasu, kiedy na pocz膮tku lat-40-tych ponownie obudzi艂y si臋 na Ukrainie aspiracje niepodleg艂o艣ciowe. Do g艂osu dosz艂y ponownie organizacje nacjonalistyczne, a w pa藕dzierniku 1942 roku powsta艂a ta okryta najgorsz膮 s艂aw膮-Ukrai艅ska Powsta艅cza Armia, na czele kt贸rej stan膮艂 Dmytro K艂aczkiwski. To UPA ma na r臋kach krew tysi臋cy niewinnych Polak贸w, m臋偶czyzn, kobiet, starc贸w, dzieci. Mordowano do pocz膮tku drugiej po艂owy lat 40-tych.

聽聽聽聽聽聽聽聽 Kulminacyjny moment przypada na 11 lipca 1943 roku, ale to data tylko symboliczna. Upowcy mordowali przez lata niemal codziennie, r贸wnie偶 swoich rodak贸w, kt贸rzy mieli odwag臋 broni膰 Polak贸w. Wspomina o nich Kresowa Ksi臋ga Sprawiedliwych.

聽聽聽聽聽 Historia stosunk贸w polsko -ukrai艅skich w latach 40-tych do dzi艣 dzieli oba narody, po obu stronach rodzi konflikty i antagonizmy oraz utrwala stereotypy.

聽聽聽聽聽聽 Stalowa Wola pami臋ta o zbrodniach UPA i OUN. Z inicjatywy Fundacji Przywr贸膰my Pami臋膰 i Stowarzyszenia Stalowi Patrioci nazwany zostanie Skwer przy ko艣ciele 艣w. Floriana.

Bogus艂aw Drelich

Dodaj komentarz